خانه / گزارش سفرهای سال86 / گزارش آذربایجان و کرانه های ارس

گزارش آذربایجان و کرانه های ارس

آذربایجان و کرانه های ارس

صبح چهاردهم خرداد 86 قطار تهران-تبریز راس ساعت 7 صبح به ایستگاه راه آهن تبریز وارد شد.طبق برنامه، بلافاصله به سمت صوفیان و آنگاه شبستر حرکت کردیم .در شبستر از آرامگاه شیخ محمود شبستری که از عرفای بنام بود .بازدید کردیم.این آرامگاه اکنون در حال باز سازی است .

karaneh aras8603af009

   بندر شرفخانه دومین ایستگاه ما بود . این بندر قدیمی که در شمال دریاچه ارومیه قرار دارد از بنادر قدیمی این دریاچه به شمار می آید که زمانی فعالیت اقتصادی زیادی داشته است .راه آهن سراسری از این بندر عبور می کند.هنوز بندر شرفخانه بندر فعالی است و معدود کشتی های داخل دریاچه از این بندر حرکت می کنند.از اسکله قدیمی به وضوح می توان حدس زد که آب دریاچه بیش از چند متر کاهش داشته است و ساحل بیش از صد متر عقب نشینی کرده است.به علت شیب کم ،نزدیک ساحل ، عمق آب بسیار کم است. لذا ورود کشتی ها به اسکله این بندر با مشکل مواجه است و کشتی ها مجبور هستند دور از ساحل لنگر انداخته ،سپس با قایق به ساحل بیایند. آثار رسوبات نمکی در ساحل،کنار آب ،روی سنگها و پایه های چوبی اسکله به صورت بلورهای نمکی به چشم  می خورند.آب دریاچه موجهای کوتاه و پرقوامی دارد که به سنگینی حرکت می کند و نشانه غلظت بالای مواد محلول در آب است.آب بسیار شور و اشباع از نمک است. به سختی می توان در این دریاچه غرق شد.

karaneh aras8603af015

 مهمانسرای جهانگردی و همچنین مکانی که جهت کمپینگ در روبروی آن در نظر گرفته شده است،محل مناسبی برای اقامتی یک روزه است امکاناتی نظیر آب شیرین و سرویس بهداشتی هم در اینجا وجود دارد.

بعد از رسیدن به سلماس ابتدا وارد جاده ارومیه شدیم و از نقش برجسته خان تختی (13 کیلومتری سلماس-ارومیه)که مربوط به دوره ساسانی است بازدید کردیم. این نقش برجسته در کنارجاده اصلی ودر سمت شرقی جاده قرار دارد و پادشاه ساسانی (احتمالا شاپور اول) را در حالی که سردار رومی (احتمالا والرین) را به زیر سم اسب خود دارد نشان می دهد.

karaneh aras8603af020

دوباره به سمت سلماس و سپس به سمت شهر خوی حرکت کردیم. نهار را در کنار رودخانه قطور چای نزدیک شهر و در کنار پلی قدیمی خوردیم. این همان رودی است که به ارس می پیوندد.

karaneh aras8603af028

خوی شهر زیبا و سرسبزی است. بی درنگ سراغ مقبره منسوب به شمس تبریزی را گرفتیم که در کنار مناره ای حدود 15 متری قرار دارد. دیواره های این برج با جمجمه ها و شاخ های بز کوهی تزئین شده است گفته می شود که این جمجمه ها شکار یک روز شاه اسماعیل صفوی بوده است. قبری منتسب به شمس تبریزی در پای مناره وجود دارد. این مناره و محوطه کوچک آن که در کوچه ای تنگ و باریک قراردارد، در حال مرمت است.

karaneh aras8603af032

خوی را به سمت چالدران ترک کردیم. جاده ای بسیار زیبا که از میان دشتهایی سرسبز و وسیع عبور می کند. باران بهاری طراوت خاصی را به هوا داده است. رنگین کمان زیبایی این منظره را تکمیل کرده است. چالدران شهر کوچکی است که حال و هوای روستایی دارد. بلافاصله این شهرکوچک را به سمت قره کلیسا ترک می کنیم. تا قره کلیسا 30 کیلومتر راه است. جاده فرعی کوتاهی ما را به قره کلیسا می رساند این کلیسا که در بین ارامنه اهمیت خاصی دارد برفراز تپه ای ساخته شده است وگنبدی هرمی شکل ودوازده ترک دارد. قسمت شرقی بنا با سنگ سیاه و قسمت غربی آن با سنگ سفید تزئین شده است. برروی دیواره های کلیسا نقوش برجسته فراوانی به چشم می خورد. قسمت سیاه رنگ قدمتی بیشتر دارد که قسمت سفید رنگ بعدها به آن اضافه شده است. درکنار این مجموعه آثاری از آسیابی قدیمی به چشم می خورد.

karaneh aras8603af076

بعد از غروب آفتاب به سمت  شوط  و سپس  ماکو حرکت کردیم و در مهمانسرای جهانگردی ماکو ساکن شدیم.

صبح از شهر ماکو بازدید کردیم. ابتدا عمارت کلاه فرنگی را که در حال مرمت کلی بود را دیدیم. نسبت به دفعه قبل ( دو سال گذشته ) به طور جدی در حال مرمت بود. سپس به سمت مسجد حضرت ابوالفضل که درست در زیر صخره عظیم و دیواره ای که شهر ماکو را در برگرفته است رفتیم. چند نفر قصد داشتند که از صخره ها صعود کنند. گفته می شود تاکنون هیچ گروهی نتوانسته این دیواره عظیم را صعود کند. بیشتر قسمت این دیواره شیبی منفی دارد لذا نیاز به ابزار ویژه و گروههای بسیار کارآزموده است. در نیمه های مسیر پرچم ایران را می توان دید که گفته می شود در سال گذشته توسط تیمی سنگ نورد در آنجا کار گذاشته شده است.

karaneh aras8603af311

هنوز آثار قلعه قدیمی ماکو با دیواره ها و برج و باروها در زیر این صخره عظیم وجود دارد. شهر ماکو در میان دره ای قرار دارد و درست به این دلیل ماکو گفته می شود یعنی ما بین دو کوه. البته عده ای می گویند نام این شهر ماه کو بوده چون مسافرانی که در شب سفر می کردند وقتی وارد این دره و شهر شده اند، چون به دنبال ماه گشتند آن را نیافتند از آن پس به آن ماه کو یا ماکو گفته اند.

کاخ سردار ماکو یا باغچه جوق، باغ بزرگ به همراه عمارتی زیباست که در دوره قاجار به سردار ماکو تعلق داشته است متاسفانه در روزی که ما قصد بازدید از آن را داشتیم تعطیل بود.

karaneh aras8603af005

 از ماکو به سمت بازرگان حرکت کردیم و قبل از رسیدن به گمرک بازرگان وارد جاده ای در سمت شمالی بلوار داخل شهر شدیم که پس از عبور از چند گردنه درست از کنار مرز ایران و ترکیه به سمت شمال کشیده شده است.

karaneh aras8603af001

 منظره کوه آرارات بزرگ و کوچک که به فاصله کمی از مرز ایران و ترکیه و در داخل خاک ترکیه قرار دارد بسیار دیدنی است. خصوصاً از بالای یکی از گردنه ها وقتی به دامنه کوه آرارات کوچک که به داخل مرز ایران کشیده شده است بنگریم، گدازه ها ی آتشفشانی سیاه رنگ را می بینیم که جاده مرزی چون نوار سفیدی از آن عبور کرده است.

karaneh aras8603af145

 در دامنه این کوه زیبا عشایر شاهسون ساکن هستند. مردمانی مهربان و مهماندوست. با تمام فقری که دارند ما را به چند کاسه ماست محلی و نان داغ دعوت کردند. با ادامه مسیر و درست در منتها علیه این دشت وسیع به پاسگاه مرزی چشمه ثریا می رسیم. چشمه ثریا در حقیقت چشمه ای پر آب است که آب گیر نسبتاً بزرگی با نی های بلند را در کنار خود پدید آورده است میل مرزی و سیمهای خاردار و همچنین پرچم ایران در یک طرف و پرچم ترکیه در سمت دیگر بیانگر منطقه مرزی است. مرزبانان ترکیه در آن سوی این خط فرضی چهره ای گشاده و بسیار مهربان دارند چشمه ثریا شمالی ترین نقطه ایران است.

karaneh aras8603af149

 چند دقیقه ای را در کنار چشمه گوارا منسوب به ثریا می نشینیم با زبان بین المللی ایما و اشاره با آنسوی سیمها صحبت می کنیم و پس از تشکر و خسته نباشید به مرزبانان کشورمان که از اقصی نقاط کشور در حال پاسداری از این قسمت از خاک کشور هستند از آنها خداحافظی می کنیم. اکنون از کناره شمالی خط مرزی به سمت شرق به مسیر خود ادامه می دهیم. مسیر هموار است. همچنان آثار گدازه های آتشفشانی را می توان، دید. خانه های مردم روستایی از سنگهای سیاه آتشفشانی درست شده است بیش از چند کیلومتر از جاده از میان تالاب بسیار زیبایی که به آن آق گل می گویند عبور می کند. پرندگان تالابی و مهاجر به وفور در اینجا دیده می شوند. از حواصیل و باکلان گرفته تا لک لک و پرندگان شکاری.

رود ارس که بعد از گذر از مرزهای ارمنستان و ترکیه اکنون به ایران رسیده است نماینگر مرز ایران با جمهوری خودمختار نخجوان، آذربایجان است.

پل دشت شهر کوچکی است که برای صرف نهار در آنجا توقف کردیم. پل سفید رنگی بر روی ارس مابین پل دشت و آذربایجان زده شده است ولی ترددی درآن جریان ندارد. ادامه مسیر از کنار ارس به سد ارس ختم می شود که دریاچه ای بزرگ و وسیع دارد( بیش از 30 کیلومتر طول دریاچه آن است). در آن سوی دریاچه می توان شهر نخجوان را دید.

در مجاورت دریاچه کشتزارهای وسیعی وجود دارد. پس از عبور از کنار تاج سد که ارتفاع آن حدود ۷۰ متر است رودخانه ارس  پرخروشتر در جریان است.جاده نیز از کنار رودخانه عبور می کند لحظه ای را در کنار رودخانه ایستادیم تا دستی به آب بزنیم.امان از دست این همه پشه سمج.تا به خودمان آمدیم حتی از روی شلوار هم گزیده شدیم.با ادامه این جاده و عبور از پاسگاه مرزی به سه راهی می رسیم که تابلو کلیسا سنت استپانوس روی آن نسب شده است. هوا کاملاً تاریک شده بود که به کلیسا رسیدیم و در محوطه اطراف کلیسا چادر زدیم. باران شبانگاهی تعدادی از چادرهای ما را خیس کرد. صبح به بازدید از کلیسا مشغول شدیم. گزارش مفصل از این کلیسا در گزارش جلفا نوشته شده است.

karaneh aras8603af184

حدود ظهر به سمت شهر مرزی جلفا حرکت کردیم. جلفا پل سفید زیبایی بر روی ارس دارد که خط آهن ایران ـ آذربایجان از روی آن گذر می کند در کنار پل مزار و یادبود سه شهید گمنام در دفاع از مرزهای ایران در مقابل تهاجم روسها وجود دارد. حدود 40 کیلومتر پس از جلفا قبل از رسیدن به سیه رود جاده ای فرعی به طول 7 کیلومتر به سمت جنوب وجود دارد که در انتهای جاده آبشارهای طبیعی و زیبای آسیاب خرابه قرار دارد. آب این آبشارها از جویی تامین می شود که  به صورت متناوب در بالای دره ای قرار دارد که به سمت  کف دره جاری است. اطراف این آبشارها که بلندترین آنها حدود 20 متر ارتفاع دارد از گیاهان و درختچه های فراوان سرسبز پوشیده شده است. گرمای هوا و خنکی آب وسوسه آب تنی را در بازدید کنندگان ایجاد می کند و در جایجای این محل جمع زیادی را می بینیم که مشغول آب بازی هستند.

karaneh aras8603af197

 آسیاب خرابه که اسم خود را از آسیابی گرفته که روزگاری در این محل وجود داشته، تفریحگاه و تفرجگاه بسیاری از دور و نزدیک هستند. تورهای طبیعت گردی زیادی برای بازدید از این محل از تبریز و حتی تهران و شهرهای مجاور در این منطقه برنامه برگزار می کنند. در سیه رود برای سوختگیری حدود یکساعت معطل شدیم چون سوخت را تنها با حواله فرمانداری به وسایل نقلیه تحویل می دهند. از کنار ارس مسیر را به سمت شرق ادامه می دهیم و با گذر از شهر مرزی نوردوز که مرز بین المللی ایران و ارمنستان است به روستای دوزال با برج معروف دوزال رسیدیم.

karaneh aras8603af203

 کردشت روستایی با حمامها و قلعه ای است که از زمان جنگهای ایران و روسیه در آنجا باقی است. بعد از روستای مسن به جاده ای فرعی به سمت جنوب می رسیم که با شیب زیادی به بالای کوه می رود. از این جاده می توان به روستای اشتبین رسید.پس از گذر از روستای کلاله در مجاور ارس ، با دشت وسیع و سرسبزی روبرو می شویم که ارس در آن جاری است. شالیزارهای برنج در کنار رود، تا خداآفرین ادامه دارند.

karaneh aras8603af215

 عاشقلو روستایی است که از آنجا می توان به آینالو رفت.درست در جایی که ارس از میان دره ای عمیق عبور میکند ، سد بزرگی در حال احداث است(سد خدآفرین) که در منطقه خداآفرین قرار دارد و این سد، سدی مشترک بین ایران و آذربایجان است.متاسفانه پس از آبگیری این سد تمام مناطق زیبایی که تا 60 کیلومتری این سد قرار دارد به زیر آب خواهند رفت.

karaneh aras8603af309

افراد محلی از احداث این سد کاملا ناراضی بودند.پلهای قدیمی خداآفرین بعد از سد قرار دارند ، از طریق این پلها ایران با روسیه مرتبط می شد. این دو پل که به پل کوچک و بزرگ خداآفرین شهرت دارند هنوز هم پا برجا هستند ولی مشخص نیست که در آینده جریانهای تند آبی که از سد دریچه های خروجی سد خارج می شوند، چه صدمه ای بر پیکرشان وارد کنند.

karaneh aras8603af226

از سه راهی اسکانلو وارد جاده کلیبر شده،  از رود ارس جدا می شویم.ارس پس از عبور از اصلاندوز وارد جلگه مغان شده و بعد از پارس آباد وارد جمهوری آذربایجان و سپس به دریای خزر می ریزد.

کلیبر شهری کوچک و توریستی است که رونق خود را مدیون قلعه بابک است. شب را در کمپ شهرداری که در خارج از شهر قرار دارد گذراندیم و صبح با دو دستگاه مینی بوس به سمت آینالو حرکت کردیم 20 کیلومتر اول جاده آسفالت است ( تا روستای اسکلو ). سپس تبدیل به جاده ای کوهستانی ، جنگلی ، زیبا و البته خاکی می شود.و پس از گذر از میان جنگلهای ارسباران  به جاده ای آسفالته می رسیم که ادامه آن به عاشقلو در کرانه های ارس می پیوندد.

karaneh aras8603af233

جاده ای خاکی که با تابلو محل حفظ و نگهداری مرال مشخص است ما را به سمت آینالو و کمپ کوهستانی آینالو هدایت می کند این جاده حدود 5 کیلومتر طول دارد و در انتها به محل کمپ ختم می شود. این کمپ که در آن تعدادی کانکس و همچنین تعدادی آلاچیق وجود دارد محل خوبی برای اسکان علاقمندان به طبیعت است.

karaneh aras8603af273

مرال ها که در آنسوی توری فلزی در حال چرا هستند انسان را به وجد می آورند. مرالهای نر شاخهای بلند و چند شاخه دارند و مرالهای ماده بدون شاخ هستند. در طی سالیانی که این حیوانات در اینجا حفاظت شده اند به انسان خو گرفته اند طوری که خود را به توری ها می چسبانند تا نوازش شوند. روی شاخها را بافتی کرک مانند و نرم پوشانده است. این شاخ ها هر ساله می افتند و سال بعد شاخ جدید رشد می کند.

karaneh aras8603af272

بقایای عمارت طوماناسیان که زمانی خانه اربابی بوده، نزدیک کمپ قرار دارد و از نظر موقعیت بنا و چشم انداز آن بسیار جالب توجه است.

karaneh aras8603af287

 از کلیبر تا کمپ آینالو حدود 60 کیلومتر است که با مینی بوس بیش از 2.5 ساعت زمان می گیرد.

شب به شهر تبریز رسیدیم و در فرصت باقی مانده از عمارت ایل گلی و پارک ایل گلی دیدن کردیم.

Share

نظر بدهید

آدرس ایمیلتان منتشر نمیشودگزینه های الزامی ستاره دار شده اند *

*

برو بالا !