این درخت در خاستگاه خود تشکیل جنگل‌های خالص یا مخلوط به همراه افرا و یا صنوبر را می‌دهد. تنه‌ی راش می‌تواند قطری تا ۱.۵ متر پیدا کند و ندرتا دیده شده که تا ۳ متر نیز رشد کرده است. پوست تنه‌ی این درخت صاف و خاکستری می‌باشد و معمولا بخش هایی از آن با خزه پوشیده شده است.

نام Fagus  از کلمه‌ای یونانی به معنای خوراکی اخذ شده و گفته می‌شود در اسطوره‌های گل‌های فرانسوی در دوره‌ی روم باستان نیز خدایی با این نام مرتبط با درخت راش داشتند و معتقد بودند از فرزندان آنها مراقبت می‌ کرده است.

برگ‌های این درخت به صورت متناوب بر روی درخت قرار گرفته و ابعادی حدودا ۵ – ۱۲ سانتیمتر دارند. برگ های راش بیضی کشیده و کمی مضرس هستند و جوانه‌های آن شکلی نوک‌تیز و دوکی شکل دارند. میوه راش بصورت فندقه‌ای کوچک و سه‌گوش با اندازه‌ای حدود ۲ سانتیمتر می‌باشد که در یک پوشش فلسی قرمز خاردار قرار گرفته است و خوراکی می‌باشد. راش در مناطق کاملا مرطوب می‌روید و ریشه‌هایش در سطح پراکنده می‌شوند و از این نظر مقاومت زیادی نسبت به سیلاب‌ها و یا طوفان‌های قدرتمند از خود نشان نمی‌دهد.

در میان ساکنان نقاط جنگلی شمال ایران راش از اسامی متفاوتی برخوردار است. مردمان گیلان، کلارستان، شهسوار، کلاردشت، کجور آن را راش، در منجیل و عمارلو راج، در آستارا قزل کز، در کوه درفک و طوالش آلاش و الوش، در مازندران مرس، در نور چلر و در گرگان‌رود قزل آغاج، می‌نامند.. 

چوب آن سنگین و سخت بوده به دلیل کیفیت خوبی که دارد در مصارف صنعتی و محلی از جمله ساخت در و پنجره و پارو و همچنین تهیه هیزم مورد استفاده‌ی روستائیان می‌باشد. چوب راش در مقابل فشار و شوک مقاومت بالایی از خود نشان می‌دهد و از این جهت در صنایعی که نیاز به خم کردن چوب دارند مورد توجه می‌باشد. 

منبع: اگرونیک www.agronic.ir 

نوشته درخت راش اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

خارشتر، گیاهی است چندساله به ارتفاع 20 تا 120سانتی‌متر و دارای شاخه‌های متعدد خاردار به‌رنگ سبز تا سبز مات. طول خارها، از 1 تا 6 سانتی‌متر متغیر بوده و زاویه آنها، تقریبا راست است. برگ‌ها، بیضی‌شکل به‌طول 10 تا 15 و عرض 3 تا 5 میلی‌متر و گُل‌ها، که معمولا در محور خارها و به‌تعداد 2 تا 8 عدد در هر خار ظاهر می‌شوند، به‌رنگ قرمز ارغوانی تا جگری هستند. کاسه گُل، بدون کُرک است و میوه، به‌صورت نیام دانه‌تسبیحی، حاوی 4 تا 7دانه می‌باشد. سطح نیام، صاف یا دارای خارهای کوتاه است.

گونه غالب در ایران، Alhagi maurorum است که شرح گیاهشناسی آن، در بالا آورده شد؛ اما گونه‌ای دیگر به‌نام Alhagi graecorum نیز در جنوب و جنوب‌غربی ایران می‌روید که قدّی کوتاه‌تر، خارهای انبوه‌تر، کاسه گُل کاملا دندانه‌دار، میوه پوشیده از کرک‌های ابریشمی فشرده و نیامی تقریبا دانه‌تسبیحی دارد. 

 این گیاه مقاوم به سرما و به آب کمی نیاز دارد. ریشه خارشتر بسیار عمیق، قوی و گسترده است و گاه تا ژرفای 5 تا 7 متر هم می‌رسد به‌طوری‌که یکی از عوامل تخریب بناهای باستانی به‌شمار می‌رود. این گیاه معمولا در بیابان‌ها و مناطق کویری می‌روید؛ ‌اما به‌صورت یک علف‌هرز سِمِج در اکثر مزارع، باغ‌ها و زمین‌های دست‌ورزی‌شده، به‌سرعت گسترش پیدا می‌کند و حتی گاهی آسفالت را نیز شکافته و از آن سر بَر می‌آورد.

 میوه آن را ترنجبین (تَراَنگَبین) می‌نامند که به معنی عسل تر است. جالب است بدانیم هرچند خارشتر، مورد تعلیف شتر و بُز قرار می‌گیرد و زنبور عسل نیز به گُل‌های آن علاقه دارد، اما تنها در بعضی زیست‌بوم‌های خاص و در صورت وجود و فعالیت حشره‌ای خاص می‌تواند ترنجبین تولید کند.

 این گیاه در شوره‌زارهای ایران، عربستان، صحرای سینا، سوریه و هند و پاکستان تا ارتفاع 400 متری از سطح دریا می‌روید.

منابع:

ویکیپدیا فارسی

وبسایت کوکا

نوشته خارشتر ایرانی اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

میوه های سنگین درخت کاکائو مستقیما بر روی تنه و شاخه های بزرگ درخت میروید. این نوع الگوی رویش Cauli Flory نام دارد.

کاکائو را از دانه های درخت کاکائو تهیه می کردند که منشاء این گیاه، نواحی کوهستانی اطراف حوزه ی رود آمازون و همچنین اورینوکو واقع در آمریکای جنوبی بود. امروزه بیشتر درخت های کاکائو در نواحی استوایی قاره آفریقا، و همچنین در بخشی از آمریکای جنوبی کشت می شود.

فرایند رشد میوه

رنگ میوه رسیده کاکائو طیف وسیعی از زرد-قهوه ای تا قرمز را در بر میگیرد. بسته به نوع میوه، 8-4 ماه طول میکشد تا میوه برسد. هر میوه شامل چیزی حدود 30 دانه بیضی شکل است که با ماده خمیر مانند ترش و شیرینی پوشیده شده است. اگر یک دانه کاکائوی تازه را گاز بزنید، اصلا نمیتوانید باور کنید که پشت این مزه ترش و تلخ، عطر بی نظیر و مزه عالی شکلات نهفته باشد.

به دلیل میزان اندک گرده افشانی و باروری، هر درخت حدود 50 تا 60 میوه در سال تولید میکند. در نتیجه پس از اینکه میوه ها عمل آمده و دانه ها جدا شدند، میزان تولید هر درخت در سال چیزی حدود 10-7 کیلو دانه خواهد بود. هر دانه کاکائو حدودا شامل 54% کره کاکائو، 11.5% پروتئین، 9% نشاسته و صدها عنصر دیگر از جمله تئو برومین (Theobromin)، کافئین (caffeine) و روغنهای آروماتیک (aromatic oils) بودار است.

سطح زیر کشت

گیاه کاکائو در هفت میلیون هکتار از اراضی کره زمین کشت می شود. تقریباً 40 درصد از کاکائوی تولید شده در سراسر جهان را سه ناحیه ی ساحل عاج، غنا و اندونزی تولید می کنند (هر کدام تقریباً 15 درصد کاکائو تولید می کنند). کشورهای دیگر از جمله برزیل، نیجریه و کامرون به میزان کمتر کاکائو تولید می نمایند. کشورهای هلند و ایالات متحده آمریکا بیشترین تولید فراورده های کاکائو را بر عهده دارند.

برداشت محصول

هر غلاف کاکائو دارای پوسته زبر و چرم مانندی است که تقریباً 5/1 اینچ ضخامت دارد. داخل غلاف، گوشت باریک صورتی رنگی وجود دارد که شیرین مزه است، اما قابل خوردن نیست. داخل این گوشت، 30 تا 50 دانه که ظاهر آنها شبیه دانه بادام است وجود دارند. این دانه ها نرم بوده و به رنگ صورتی یا بنفش هستند. به محض این که دانه ها می رسند، غلاف ها را با استفاده از چاقوی منحنی که روی تیرک بلندی قرار گرفته جدا می کنند. سپس غلاف را باز می کنند و اجازه می دهند تا محتویات آن خشک شود و برای مرحله ی بعدی که تخمیر دانه است آماده شود.

بعد از خشک شدن، دانه ها را در می آورند و روی هم داخل کوزه یا روی شبکه ای انبار می کنند. حال می گذارند تا دانه ها عرق نموده و تخمیر شوند. کیفیت دانه که در ابتدا طعم بسیار تلخی داشت، به همین فرایند تعریق دانه کاکائو بستگی دارد. اگر دانه را بیش از حد تخمیر کنیم، خراب می شود. اگر هم کمتر از حد لازم تخمیر نماییم، طعمی همچون سیب زمینی خام پیدا می کند که هر لحظه ممکن است گرفتار آفت زنگ شود.

سپس دانه های کاکائو را پخش می کنند و مدام آنها را زیر و رو می کنند تا دانه ها خشک شوند. هنگامی که کشت گیاه در مقادیر زیاد صورت می گیرد، این عمل را به وسیله ی سینی های بسیار بزرگ انجام می دهند. این سینی ها را یا زیر نور آفتاب قرار می دهند یا در سایه و تحت حرارت مصنوعی می گذارند تا دانه ها خشک شوند. در نهایت، دانه ها را با کمک پای برهنه بهم آمیخته، لگد مال و له می کنند و گاهی، در طول انجام این فرایند، خاک رس قرمز را با آب مخلوط نموده و روی دانه ها می پاشند تا دانه ها خوشرنگ تر شوند. با انجام این عمل، دانه ها براق تر شده و همچنین از کپک زدگی آنها در طول حمل و نقل به کشورهایی که کاکائو در آن نواحی کشت نمی شود، جلوگیری به عمل می آید.

برای تولید تقریباً نیم کیلو شکلات، به 400 دانه کاکائو نیاز داریم. در کارخانه، پس از این که دانه های کاکائو را شسته و برشته نمودند، پوست آنها را دوباره با کمک دستگاهی می گیرند که در نتیجه ی این عمل، گیاهک آن هم گرفته می شود. سپس دانه های حاصله را بین سه تکه سنگ آسیاب می کنند تا خمیر غلیظ و خامه مانندی حاصل شود. پودر کاکائو را از این خمیر و با حذف مقداری از روغن نباتی و دیگر بخش های دانه تهیه می کنند. از این روغن که به چربی دانه کاکائو معروف است، در صنعت شیرینی سازی و همچنین تهیه ی صابون استفاده می کنند.
به خمیر به دست آمده از دانه ی کاکائو نشاسته و شکر اضافه می کنند و مدام مخلوط را داخل دستگاه کانگس هم می زنند تا شکلات شیرین حاصل شود. با اضافه نمودن قلیا، پودر کاکائوی تهیه شده به روش هلندی بدست می آید.

مراجع:

ویکی پدیا-

دانشنامه رشد-

سایت سیمرغ-

نوشته کاکائو اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

منبع : کتاب طبیعت – شماره 1

سوسن چلچراغ یک گونه یونیک ، با ارزش و دارای شهرت ملی و جهانی است . این گل برای مردم زیاد شناخته شده نیست و شاید باشند کسانی که هنوز نام این گل زیبا و با شکوه را نشنیده باشند . این سوسن خودرو واقعا مانند چلچراغی در میان گل ها می درخشد.می گویند گل جواب سپاس خورشید است ، در این صورت می توان این گل را نه تنها جواب سلام بلکه نهایت سپاس از خورشید دانست. سوسن در ادبیات سرزمین ما نمادی از هزار و یک رمز و راز است . گویی این گل بی همتا از اسرار نهان همه موجودات با خبر است و گلبرگ های سپید و سر به زیر آن که فروتنانه به زمین چشم دوخته اند، احساس و آگاهی این گل زیبا را از روابط ظریف بین زیستمندان به رخ می کشند، به قول مولانا:
سوسن زبان گشاده و گفته به گوش سرو
اسرار عشق بلبل و حسن خصال گل

مشخصات عمومی

پیاز گیاه دارای فلسهای زیادی است و غلاف ندارد، ساقه آن گل دار است و در خوشه انتهایی دارای گلهای بسیاری است .کاسبرگ ها آزاد اند و در انتها دارای شیارهای شهدی هستند. میوه آن کپسولی است که دانه های زیاد، صاف و قهوه ای دا رد.جنس لیلیوم حدود 80 گونه دارد که فقط یک گونه آن در ایران موجود است .بسیاری از گونه های لیلیوم به ویژه چینی و ژاپنی آن  و هیبرید آن از گیاهان معمول در باغ ها هستند.

لیلیوم لدبوری

سوسن چلچراغ 5/0 تا 5/1 متر طول دارد. گونه ایرانی آن در زیبایی شهرت به سزایی دارد و نمونه هایی از آن یافت شده اند که تا 15 گل داشته اند، گرچه معمولا این گیاه 4 تا 10 گل دارد. ظول گلبرگ ها حدودا به 7 سانتی متر می رسد. تا کنون فقط در یک محل از ایران ( شرق گیلان) روستای داماش دیده شده است و در خارج از ایران در جمهوری آذربایجان در نزدیکی لنکران نیز مشاهده شده است. در زیستگاه این گیاه در گیلان که اکنون در حفاظت است ، حدود 2000 نمونه در مساحت اندکی از یک جنگل مخروبه ساحلی وجود دارد که در اطراف دهکده ای در ارتفاع حدود 1700 تا 1900 متری واقع شده است.

رویشگاه

رویشگاه آن قریه داماش در بخش عمارلو از توابع رودبار قرار دارد که در 44 دقیقه و 36 درجه شمالی و 48 دقیقه و 49 درجه  طول شرقی در ارتفاع 2000 متر از سطح دریا واقع شده است . وسعت رویشگاه این گونه بی همتا 5700 متر مربع است . گستره رویشی این گونه منطقه ای است جنگلی از نوع هیرکانی . این گونه در اشکوب پایین جنگاهای باز راش می روسد. در رویشگاه این گونه متوان انواع درختان بارزاجتماعات هیرکانی تخریب شده را مشاهده نمودو ولیک ، ازگیل ، گردو و نسترن خودرو از جمله این گیاهان هستند. کف پوش جنگل از گونه هایی مانند آقطی ، سرخس ، آلاله ، پنیرک ، توت فرنگی ، مرغ و شبدر پوشیده شده است . با این همه سوسن چلچراغ زیبایی و چیرگی خود را در این مجموعه به رخ همه می کشد.

نوشته سوسن چلچراغ اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

سطح کل جنگلهای ایران ۴/ ۱۲ میلیون هکتار می‌باشد که در حدود ۶/ ۷٪ از سطــح کل کشور را می‌پوشاند که با توجه به جمعیت کشور در حال حاضر سهم هـر ایرانی ۲/ ۰ هکتار می‌باشد. این رقم با توجـه به سرانه جهــانی جنگــل که ۸/ ۰ درصدهکتار می‌باشد حاکی از فقر و کمبود شدید ایران در این زمینه می‌باشد. ایـران در بین ۵۶ کشور دارای جنگل در جهان مقــام چهــل و پنجم را دارا می‌باشد.

جنگلهای ایران را می‌توان به پنج ناحیه رویشی بشرح زیر تقسیم بندی نمود:

ناحیه هیرکانی (خزری)

که نوار سبز شمال کشور را تشکیل می‌دهد. منطقه هیرکانی دارای آب و هوای مرطوب بوده و متأثر ازدریای خزر می‌باشد.این منطقه از استارا در گیلان اغاز شده و تا ارتفاعات بجنورد در خراسان شمالی ادامه می‌یابد. اصلی ترین درختان این جنگلها پهن برگ هستند. تعداد اندکی از درختان سوزنی برگ نیز در این جنگلها یافت می‌شوند. مهم‌ترین جوامع جنگلی در این بخش از کشور ما عبارت‌اند از:

1. بلوط-شمشادستان
2. بلوط-ممرزستان و انجیلی- ممرزستان
3. راشستان
4. لور- اوری استان

البته جوامع دیگری نیز بصورت فرعی یافت می‌شوند مانند:

1. افرا- ازادستان
2. توسکاستان
3. ارس استان

ناحیه ایران و تورانی

که بطور عمده در مرکز ایران پراکنده شده‌اند. استان خراسان که در این ناحیه از پوشش‌های گیاهی ایران قرار می‌گیرد بسیار شاخص است. استان خراسان حدود ۵/۱ سطح کشور ایران را دارا است ولی ۳/۱ این استان را کویر و بیابان می‌پوشاند. اصلی ترین تیپ‌های گیاهی در این استان عبارت‌اند از:

1. پسته و بادام
2. ارس
3. درمنه و گون
4. تاغ

البته جنگل کاری‌های وسیعی از گونه تاغ نیز در این استان انجام شده‌است.

ناحیه زاگرس

که عمدتاً جنگلهای بلوط غرب کشور را تشکیل می‌دهند. درخت اصلی در این جنگلها بلوط است. آب و هوای زاگرس بعلت قرار گیری در کنار اقالیم حیاتی متفاوت مانند ایران-تورانی و صحرا-سندی و گرمسیری و همچنین تأثیر پذیری از سیکلون‌های آناتولی و دریای سیاه بسیار متنوع است. درختان اصلی بلوط در این جنگلها عبارت‌اند از: Q. persica,Q.infectoria, Q.libani, Q.magnosqumata از جهت گسترش درحت بلوط ایرانی یا Q.persica بیشترین سطح را دارا است.

ناحیه خلیج فارس

که در نوار ساحلی جنوب پراکنده می‌باشند. این جنگلها به دو بخش خلیج فارس و دریای عمان تقسیم می‌شود. درختان بخش خلیج فارس بیشتر کنار– کهور و درخت نمای نخل است. در صورتی که درختانآکاسیا در بحش دریای عمان اصلی تر است. البته درختان حرا و چندل نیز در فاصله دریا و ساحل در بعضی نقاط مانند بندر خمیر– لافت و قشم –سیریک دیده می‌شود.

ناحیه ارسبارانی که متشکل از گونه‌های نادر و منحصر به فرد می‌باشند.

نوشته جنگلهای ایران اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

جنگل های مانگرو واکوسیستم های کاملا ویژه ای هستند که اجتماعات گیاهی وجانوری آنها درارتباط با شرایط خاصی می تواند شکل می گیرد . جنگلهای حرا جنوب ایران درنوار ساحلی خلیج فارس ودریای عمان آخرین پراکنش جنگلهای مانگرو در جنوب شرقی آسیا به شمار می روند این جنگلها از یک یا گاهی دو گونه مانگرو تشکیل شده وفروان ترین گونه آن حرا است که درمنطقه حفاظت شده حرا به تنهایی حضوردارد.جزرومد آب دریا در سواحل که بطور موزون ومستمرهرروزانجام می شود در شکل گیری تنوع حیات این اکوسیستم نقش اساسی دارد. منطقه حفاظت شده حرا که در تنگ خوران بین جزیره قشم ،سواحل حوزه بندر خمیرودر مصب ودلتای رودخانه مهران قرارگرفته از سال 1351 انتخاب وتحت حفاظت قرار گرفته است . بندرخمیردر شمال غرب منطقه حفاظت شده مهمترین شهراطراف منطقه محسوب می شود بنادر پل -لافت کهنه ولافت نو نیزآبادیهای مهم حاشیه این منطقه محسوب می شوند که پل درنوار ساحلی شمالی و بنادرلافت درشرق منطقه واقع شده اند.جاده اصلی بندرعباس به بندرخمیرازشمال منطقه بویژه از طریق دو بندر لافت و پل توسط قایق قابل دسترسی است . این جنگل ها نه تنها در سطح ملی حائز اهمیت هستند .بلکه دارای دو نوع ذخیره زیست کره(MAB) و تالاب بین المللی نیز می باشند.این جنگلهای با محیط زیست پویا ،ساز و کارهای پیچیده ،پرندگان نادر،آبزیان غیرمتعارف ،کارکردهای مختلف ،ارزشهاوزیبایی های سحرانگیز خود پدید های شگفت انگیزی می باشند که برای طیف گسترده ای ازمردم از جذابیت های خاصی بر خوردار ند . قابلیتهای پژوهشی وآموزشی این نظام اکولوژیک استثنایی ومنحصر به فرد همان قدر برای دانشجویان جذابیت دارد که دیدغروب سحر انگیز جنگل های نیمه شناور آن برای مردم عادی.این جنگل ها کانون دیدنی های غیر متعارف و حیرت آور است .دیدن ماهی خزنده ،پرندگان نادر همچون اگرت بزرگ ، گیلان شاه و حواصیل هندی در کنار عقاب ماهیگیر ،نوک قاشقی،پلیکانها و فلامینگو ها همیشه امکانپذیر نیست اما جنگل ها همیشه بهاردریایی حرا همه این دیدنی ها را یکجا به بازدید کنندگان خود سخاوتمندانه عرضه می کنند .بی دلیل نیست که امروزه مناطق حفاظت شده درکل نوار ساحلی جنوب کشور و بویژه در عرصه مانگروها این میراث های طبیعی بی همتا را برای نسل حاضر وآتی حفظ کنیم

دشت های ساحلی جنوبی

این منطقه سرزمینی است بین کوهستان وآب های خلیج فارس ودریای عمان که پهنای آن گاه کم و زیاد می شود در این منطقه که از قصر شیرین تا گواتر ادامه دارد میزان بارندگی کم وهوا بسیار گرم می شود گیاهان این منطقه گرما دوست بوده و منشا افریقایی یا آسیایی حاره دارند گونه های گیاهی درختی این منطقه را کنار کرت کهوراستبرق وخرما تشکیل می دهد نیاز این گیاهان به گرما وعدم مقاومت آ نها به دوره های سرما ی طولانی سرمای زیرصفرباعث شده است که انتشار آنها به نوار گرم ساحلی جنوبی محدود گردد مصب رودخانه ها بسیار زیبا وجذاب است پوشش گیاهی در مصب این رودخانه ها باجذر ومدهمراه است از جنگلهای حرا تشکیل شده است پراکنش جنگل حرادر کشورمان به طرف غرب تا بندر دیر تداوم می یابد ولی درچند منطقه ازجمله مصب رودخانه رود خانه کل بین بندر خمیروجزیره قشم وسعت قابل توجهی پیدا میکند در مصب رودخانه جگین وگابریک درشرق جاسک وهمچنین در مصب رودخانه باهو کلات درگواتر نیز جنگل وسیعی ازحرا دیده میشود درمصب رودخانه شرق سیریک علاوه بر درختان حرا لکه کوچکی از درختان چندل نیز روییده است به طور کلی از بندرعباس به طرف چابهاردر تمام خورهایی که رودخانه یامسیلی سیلاب قابل توجهی به دریا می ریزد جنگل های حرا شکل گرفته اند به نظر می رسد وجود سیلاب خور شیب ساحل وعمق دریا در شکل گرفتن جنگل ها ی حرا بسیار موثر است جنگل های حرا برای جانورانساحلی ودریایی پناهگاه وچراگاه مناسبی هستند وبسیاری از پرندگان وآبزیان در این جنگل ها تخم گذاری وزادآ وری می کنند جنگل های حرا درکشورمان در بعضی خور ها از درختان بزرگی تشکیل شده اند که ارتفاعشان گاه به 10 متر بالغ میشود از این جنگل ها برای تغذیه دام به طور وسیع استفاده می شود وبه همین دلیل در معرض تخریب شدید قرار می گیرند .زاد آوری حرا و چندل مانند محیط ونحوه ی زندگی این درختان ،کاملا ویژه وجالب است .گل های درخت حرا به دانه تبدیل می شود دانه پس از رسیدن از درخت مادر جدا نمی شود و همچنان به رشد خود ادامه می دهد.درخت چندل در واقع زنده زا است .بدین معنی که رویان درون دانه در بالای شاخه ها شروع به رشد می کند و گیاه جوانی با دو سه برگ با ریشه ئ قطور ،سنگین و نوک تیز تولید می کند .در این حالت از درخت مادر جدا می شود و به دلیل سنگینی و نوک تیز ریشه در گل و لای زیر درخت فرو می رود و رشد می کند .حراو چندل ویژه ئ آب های گرم نواحی حاره اند .چندل که در کشور ما تنها در یک منطقه ئ محدود از مصب رودخانه گز باقی مانده است گیاه بومی آنام و ماداگاسکار است و در آن حوالی جنگل های واقعی به ارتفاع 25 تا 30 متر به وجود می آورد.تنفس گیاهان، که در حالت مد تا حدی به زیر آب فرو می روند ،از طریق ریشه های هوایی بسیار زیادی صورت می گیرد که در امتداد ساقه و انتهای ریشه و خارج از گل و لای رشد کرده اند .پراکنش حرا و چندل در ایران تقریبا آخرین حد غربی پراکنش آن در جهان است.

اکوسیستم مانگرو

فرود بالا آمدن موزون آب در سواحل که بطور موزون ومستمر هر روز اتفاق می افتد از عوامل تعیین کننده درشکل گیری تنوع حیات این اکوسیستم است.حرا توده گیاهی یک دست وخالص اند که هیچگونه گیاه دیگری غیر از آنها در آن مشاهده نمی شودوفاقد تنوع گیاهی است درمقیاس تنوع جانوری بسیاربالایی دارد واین تنوع به دلیل موقعیت اکوتونی این ناحیه است .این گیاهان به صورت نیم شناور بین ساحل ودریا دراین ناحیه قرار دارند.درهنگام مد تاج درختان بالاتر از سطح آب دیده می شود وفقط در هنگام جزر است که می توان ساقه وریشه های تنفسی وسایر قسمت های گیاه را دید این گیاهان به راحتی در آب شور رشد می نمایند.این گیاهان به علت عدم تطابق و رقا بت با سایر گیاهان خشکی بسوی دریا روی آورده اند .و با تحمل شرایط دشوار زیستی دراین ناحیه ساکن شده اند و کمترگیاهی در این ناحیه قادربه رقابت با آنهاست این گیاهان در برابر نمک مقاومند وجود شرایط جزر ومد منظم غرقاب دائمی ناحیه و محیط بی هوازی این اکوسیستم ویژه ومنحصر به فرد را بوجود آورده است.

استقرار گیاه :

این گیاهان در نواحی ساکن می شوند که در اثر امواج شدید قرارنگیرند. این گیاهان از طریق جریانات آب جابجا می شوند وتنها زمانی مستقر می شوند که در بستر نرم قرار گیرند و ریشه دوانی نمایند.چنانچه ذکر شد این گیاهان دربسترهای گلی مشاهده می شوند و بسترهای گلی زمانی به وجود می آیند که آب حرکتی آرام داشته باشد.

جزرومد کمک می کند تا مانگروها در رقابت باسایر گیاهان آوندی پیروز شوند واجتماع خودرا به وجود بیاورند. جزرو مد آب شور دریا راتا مصب هدایت می نماید ولذا مانگرو ها تا عمق خشکی نفوذ می نمایند جزر ومد مواد غذایی را از دریا به ساحل می آورد و مواد درون مانگروها را به دریا برمی گرداند. جزر ومد باعث غرقابی دائمی محیط می گردد.وشوری خاک را کاهش می دهد واز رسید ن شوری به حد مرگ آور جلوگیری می نمایدجزرومد باعث انتقال بذر و نهال مانگروها به سایر نقاط و توسعه می گردد.درضمن حرکت جزر ومد ی اکسیژن لازم ریشه ها رانیز تامین می نماید . مانگروها هالوفیت های اختیاری اند و ارتباط مانگروها با جزر ومد غیر قابل تفکیک است.مانگروها برای تحمل شرایط غرقابی سازگاری ویژه ای یافته اند این گیاهان ریشه های سطحی فراوانی تولید می کنند که دارای دستگاه تنفس کننده وتهویه کننده ای بنام پنوماتوفر هستند.سیستم ریشه ای مانگرو نه تنها باعث کاهش نیروی حرکت آب می گردد بلکه باعث جمع آوری روسوبات می شوند . ریشه دوانی متراکم وانشعابات آن نقش مهمی در استقرار گیاه دارد .

کارکردهای ریشه:

در برابر شرایط غرقابی تولید پنوماتوفر می نمایند وتنفس گیاهان را در شرایط بی هوازی تامین می نمایند .پنوماتوفرها دارای بافت چوب پنبه ای اند وبا تبادلات گازی مانند یک سیستم تهویه عمل می نمایند.ریشه فرعی مواد غذایی است.سیستم ریشه های فرعی مامن وزیستگاه ابزیان و پنا هگاهی برای دوران حساس زیستی در دوره رشد است .این گیاهان بطور طبیعی قادر به استفاده از اب دریا نیستند چرا که نمک دریا در برگها اشباع وموجب مرگ گیاه می گرددو داخل برگها ی مانگرو محلول اشباعی از نمک باعث از بین رفتن گیاه می گردد وجود نیروی مکشی بین 30تا 35 اتمسفر در داخل برگها که از نیروی فشار اسمزی محلول خاک بیشتر است از طریق چسبندگی جریان آوندی به ریشه ها مانند فیلتری هدفمند عمل کرده و فقط آب خالص را از خود عبور داده و وارد برگها می نمایند .

تنها مقدار کمی نمک جهت ایجاد نیروی مکشی لازم است وارد گیاه شود که بصورت محلول در داخل واکودل باقی می ماند . مکانیزم تنظیم نمک به صورتی است که یا نمک از برگها ی جوان بصورت گفته شده تجمع می یابند ودر زان پیری به برگهای جوان می رسند یا برگهای پیر پر نمک در زمان خزان می ریزند واز نمک را خارج می نمایند.

در جنس حرای در زیر برگهای گوشتی غده های نمک وجود دارد که در تنظیم نمک نقش اساسی دارند .گیاهان حرائ قادرندنمک با غلظت بیشتر ازآب دریا را از خود خارج سازند.در هنگام شب هیچگونه تخلیه نمک صثورت نمی گیرد ودر طول 24 ساعت از هر 5 سانتی متر مربع برگ2/0تا35/0 میلی گرم نمک خارج می شوند.

مکانیزم تولید مثل:

شیوه تولید مثل مانگروها بدلیل شرایط زیستگاهی آنها است وبه نوعی زنده زا یا شبه زنده زا هستند .گیاه حرای زنده زا نیست اما از شبه زنده زایی تبیعت می نمایند .در حالیکه درخت چندل زنده زای واقعی است .نهالهای زنده مانگرو اغلب فاقد نمکند و 18 تا 13 اتمسفر فشار اسمزی دارند و ازآب با کمک بافتهای غده ای به درون لپه ها می رسد .

با جدا شدن از پایه مادری،غلظت شوری آنها افزایش می یابد ولذا نها ل آمادگی روبرو شدن با شرایط ویژه را دارا است .جنس حرا در برابر شوری بردبار تر است ولذا از طریق نیمه زنده زایی تکثیر می یابد .اما چندل دربرابرشوری بردباری زیادی ندارد وتا زمانی که گیاهک به ساقچه و ریشه چه مجهز نشده روی پایه مادری باقی می ماند وپس از رسیدن به زمین آمادگی سازگاری با محیط شوری را دارد وخود را تطبیق می دهد.

دراین اکوسیستم گیاهان ،جانوران ،جمعیت میکرو ارگانیسم خاک ومحیط زیست فیزیکی به ترتیبی به هم وابسته اند که تبادل وجذب مداوم انرژی در آن روی می دهد .فرایندهای تثبیت انرژی،انباشت بیوماس ،تجزیه مواد آلی مرده وچرخه بیوژن تحت تاثیر فرایند های بیرونی است .با بهم خوردن فرایندهای بیرونی که حفظ اکوسیستم را می نمایند پایداری این اکوسیستم برهم می خورد.در جنگل های مانگرو که شامل بخش سخت تحت الارض یا همان ناحیه ریشه ها استوبخش نرم تحت الارض که رویشگاههای گلی را شامل می گردند شامل تنوعی ازانواع بندپایان سخت پوستان نرمتنان کرمها میگو وماهی های مختلف است جانوران این ناحیه همچون سایراکوسیستم های گلی حفار هستند.فعالیت کاوشگرا نه خرچنگهای حفارهستند.فعالیت کاوشگرانه خرچنگهای حفار کمک می نماید اکسیژن تا اعماق تحت الارض نفوذ نمایند وشرایط بی هوازی غرقابی را بهبود بخشد .این جنگل ها پرورشگاه جانورا ن نظیرماهی ومیگوست وبسیاری از آنها بخشی از مراحل زندگی خود را در نواحی مانگرو سپری می نمایند و مواد آلی و پناهگاه مناسبی را دراطراف ریشه بوجود می آورند .

 زنجیره ی غذایی جنگلهای مانگرو :

زنجیره ی غذایی به سیستم پوده خواری وابسته است .ریزش برگهای مانگرو ،به همراه جلبکها بوسیله تجزیه کنندگان میکروبی وقارچها در محیط بی هوازی بخوبی رشد می نمایند و گیاهخواران ریز پس از استفاده تجزیه می شوند .

نتیجه عملکرد این تجزیه کنندهها تشکیل پوده عظیمی است که بعنوان ماده ی اولیه دراختیار پوده خواران قرارمی گیرد.بایستی توجه داشت که زنجیره ئ غذایی در اکوسیستم های خشکی بر مبنای چرا گری یا علف خواری است. این اکوسیستم بسیار پیچیده است.

مهمترین فرایند های حفظ وپایداری اکوسیستم مانگرو عبارتند از:

1- ذخیره آب 2-مواد غذایی 3- ثبات تحت الارض

وجود آب شیرین برای رشد و نمو مانگرو لازم است چرا که باعث رشد آَنها می گردد .مواد غذایی نیز از طریق سیلاب آب شیرین وجریان باد به ریشه ها می رسند و از طریق جزر و مد یا تجزیه میکروبی این مواد کنترل می شوند و تامین می گردند اجتماعات مانگرو تابع جابجایی خطوط ساحلی اند.خشکی و آب به یک نسبت برجنگلهای مانگرو واثرمی گذارند .

ساختمان پنوماتوفر ها:

دارای بافت چوب پنبه ای اند و ریشه ازطریق این بافت در شرایط بی هوازی وغرقابی اکسیژن لازم را تامین می نمایند در جنگل حرایپنوماتوفرها از سطح گلی مانند رشته های عمودی بر خاسته اند و در گلی گسترش می یابند.

پنوماتوفر ها مجهز به عدسک هایی است که با باز و بسته شدن تنها اجازه ورود هوا را می دهند ولی آب وارد نمی شود .پنوماتوفر ها کاملا زیر آب فرو می روند واکسیژن بین سلولی آنها در تنفس مسدود استفاده قرار می گیرد وباعث ایجاد فشار منفی می گردد.این فشار منفی نتیجه تولید CO2 وحل شدن سریع آن در آب است.به محض اینکه ریشه ها وارد هوا می شوند با ورود هوا اکسیژن جبران می گردد

اثرات شوری بر جانوران وگیاهان دریایی:

Saltmarsh از گیاهان آنژیوسپرم یا گلدار محسوب می گردند که در نا حیه جزر ومدی زندگی می کنند .رشد این گونه در مصب رودخانه ها بهتر صورت می گردد و زیستگاه آنها مناطق معتدل است. دارای ریزوم هستند. ریشه در آنها به صورتهای 1- زبرو خشن و2- چوب پنبه ای مشاهده می گردد.

ازگونه های معروف آن به salicornia , spartina ,juncos می توان اشاره کرد .این گیاهان برای تحمل نمک در آب دارای سلولهای ویژه ای در ریشه هستند که نمک را خارج وآب شیرین مناسب را از احتیاجات متابولیسمی تهیه می نماید.به طوریکه 50 % انرژی بدست آمده از فتوسنتز برای پمپاژ کردن نمک ازبافتهای گیاهی استفاده میشود .

گیاهان جنگل های مانگرو هالوفیل halophill اختیاری اند و چنانچه ذکر شده است به دلیل رقابت با سایر گیاهان گلدار به مناطق جزر و مدی آمده وبرای زندگی دراین شرایط سازگار شده اند.

Seagrasseg شامل گیاهان گلدار بزرگی اند که در نواحی کم عمق زندگی میکنند .این گیاهان از خانواده lily هستند .

این گیاهان به پیگما نهای فتوسنتزی نیاز ندارند وتشکیل علفزارهای کم عمق را می دهند. دارای ریزوم ودر نواحی گرمسیری زندگی می کنند.علف مارماهی وعلف لاک پشت از انواع آن محسوب می گردند.

نوشته جنگل های مانگرو (حرا) اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

نام فارسی :گل گندم
نام علمی :Centaurea solstitilis
ویژگیهای گیاه شناسی :
گیاهی علفی ویک ساله ،پوشیده ازکرک ،برگهای پایین ساقه دارای بریدگی های عمیق، گلهای ان به رنگ آبی آسمانی است که در تیر ومرداد ظاهر میگردند .
رویشگاه ها:
اطراف تهران، کلاک کرج، دماوند ،گلپایگان ،همدان و….
خواص داروئی :
تقویت کننده ،تصفیه کننده خون ،تب بر.
گل و تخم ان دردرمان یرقان موثر است .
جوشانده ی برگ وگل ان در تسکین درد رماتیسم وورم کلیه ها مفید است.

نام فارسی : شکر تیغال
نام علمی : Echinops robustus
ویژگیهای گیاهشناسی :
گیاهی علفی ، پوشیده از کرکهای سفید رنگ ، دارای برگ های کشیده و سرنیزه ای که رگبرگهای سطح داخلی آنها شفاف و مشخص است ، برگها کنگره دار و دارایخارهای زیادی می باشد .
رویشگاه ها :
در نواحی معتدل و گرم که دارای هوای خشک و غیر مرطوب باشد می روید . در اطراف تهران ، کلاک کرج ، قزوین ، دره ها و زمین های صاف دماوند و لواسان .
ارتفاع رویشگاه : 1800متر از سطح دریا
خواص دارویی :
ملین ، مسکن ، درمان سوزش مری ، سرفه و صاف کردن سینه

نام فارسی : گاوزبان
نام علمی : Anchusa officinalis
ویژگی های گیاهشناسی :
گیاهی علفی ، سبز رنگ وکرکدار ، دارای برگ های پهن – گلهای آن آبی رنگ وکوچک اند که به صورت خوشه ای قرار می گیرند. در تمام تابستان این گیاه گل می دهد.
رویشگاه ها :
درتمام مناطقی که خاک آن نرم یا دارای خاکستر و یا شن زار است ، می روید.
خواص داروئی:
دم کرده گل گاو زبان در درمان برونشیت ،سینه پهلو و تب های ناشی از سرخک ، آبله ، مخملک و روماتیسم موثر است.

نام فارسی : بابونه صحرائی
نام علمی:Anthemis arvenesis
ویژگی های گیاهشناسی:
گیاهی علفی و کوچک – دارای ساقه ی استوانه ای شکل و سبز رنگ و برگ های کوچک وپوشیده از کرک، گلهای آن سفید رنگ بوده و در فاصله ماههای خرداد و مردادظاهر می گردد.
رویشگاه ها :
در اکثر مناطق ایران وزمینهای غیر زراعی واراضی شنی میروید.
خواص دارویی:
مقوی ، ضذ درد و تشنج ، تب بر
دمکرده بابونه در رفع بیماریهای معده و سوء هاضمه و یبوست مفید است . وبه شکل محلول برای شستن چشم و رفع بیماریهای چشم به کار می رود.

Anthemis arvensis

نام فارسی : شیرین بیان
نام علمی : Glycyrrhiza glabra
ویژگی های گیاهشناسی :
گیاهی علفی ، پوشیده از کرک که هر برگ آن مرکب از 7 تا 12 جفت برگچه بیضی یادوکی شکل با نوک مدور است . گل آذین آن شامل 60 تا 80 گل سفید مایل به کرماست.
رویشگاه ها :
اطراف تهران ، کلاک کرج ، تفرش ،خوی و …
خواص دارویی :
ریشه شیرین بیان خنک ،مدر،مفید برای درمان سرفه وسینه ، زخم معده ،عفونت های گلو و برونشها.
جوشانده ی ریشه شیرین بیان برای رفع بیماریهای دهانی مفید است

Centaurea solstitialis

نام فارسی : سلمه تره ( سلمک )
نام علمی : Chenopodium album
ویژگیهای گیاه شناسی :
گیاهی علفی ،دارای ساقه ای صاف باشاخه های متقابل ،برگ های آن بیضوی ونوک تیز وبه رنگ سبزروشن اند.
رویشگاه ها :
منطقه البرز ،نواحی شمالی ایران ،گرگان و…..
ارتفاع رویشگاه 1400 متر از سطح دریا

خواص دارویی :
شیره این گیاه اثر مسهل دارد وبه صورت مخلوط باپنیرک برای یبوست ،تب ،کمی اشتها ودرمان سل مفید است.

نام فارسی:پنیرک
نام علمی : Malva sylvestris
ویژگیهای گیاه شناسی :
گیاهی علفی با ریشه های سفید رنگ و آبدار ،برگ های آن متناوب ،نیمه مدوروکنگره داروبزرگ اند،دارای گلهائی مایل به بنفش است.
رویشگاه ها :
اطراف تهران ،کلاک ،اطراف تبریز ، آستارا
خواص دارویی :
برگ پنیرک مقدار زیادی ویتامین A ,B,C است .
دمکرده و جوشانده پنیرک دارای برای درمان ورم های گلو ،برونشیت وسرفه های شدید وورم کلیه مفید است .
جوشانده گلهاوریشه ی تازه ی پنیرک بهترین داروی تمام امراض پوستی است .
دمکرده ی گل پنیرک در درمان یبوست موثر است.

Malva sylvestris

نام فارسی :کاسنی وحشی
نام علمی : Cichorium intybus
ویژگیهای گیاه شناسی :
گیاهی علفی ،نسبتا کوتاه ، دارای ریشه ای طویل و به رنگ سفید مایل به زردوبرگهای کنگره دار ،گلهای ان به رنگ آبی به طورانفرادی در طول ساقه قرار دارد ودر مرداد وشهریور گل می دهد.
رویشگاه ها :
تقریبا در تمام نقاط ایران وجود دارد .
خواص دارویی:
تب بر ،مسهل ،تصفیه کننده ملایم خون .
دمکرده برگ وریشه کاسنی دردرمان یبوست موثر است .
مصرف کاسنی باعث فعالیت سالم قلب ،معده وکبد میگردد.

نام فارسی : خاکشیرشیرین
نام علمی :Descuraiania sophia
ویژگی های گیاه شناسی :
گیاهی علفی ، یکساله یا دوساله ، برگهایی با بریدگیهای نامنظم وگلهای کوچک وزرد رنگ دارد .
میوه اش خورجین مانند و به حالت راست یا خمیده است ،در واقع دانه های این گیاه به صورت شربت مصرف میشود وبه خاکشیر معروف است .
رویشگاه ها :
در اکثر نواحی ایران مخصوصا مناطق شمالی ،رشته جبال البرز،توچال ،دماوند ،فیروزکوه
خواص دارویی :

جوشانده این گیاه جهت رفع اسهال وازدیاد ادرار مصرف میشود .

دانه این گیاه به عنوان خنکی وملین مخلوط در آب مصرف میشود

نام فارسی : کیسه کشیش
نام علمی : Capsella bursa-pastoris
ویژگی های گیاه شناسی :
گیاهی علفی ،پرزدار با ساقه افراشته وبرگ هایی با بریدگی های عمیق دندانه ای ،گلهای سفیدیا صورتی دارد که به صورت خوشه ای تشکیل می شوند.میوه به شکل خورجینک ومثلثی شکل می باشد .
رویشگاه ها:
تقریبا اغلب نقاط ایران ،اطراف تهران ، شمیرانات ، کرج ،قزوین

ارتفاع رویشگاه 1200-2500 متر از سطح دریا
خواص دارویی :
به عنوان بند آورنده خون در تمامی خونریزی ها استفاده می شود . رفع التهابهای سطحی بدن ، التیام زخم ها.

نام فارسی : هفت بند
نام علمی : Polygonum persicaria
ویژگی های گیاه شناسی :
گیاهی علفی ، با ساقه های خوابیده وبند بند ،برگها به شکل تخم مرغی سرنیزه ایوگاهی کشیده وباریک به طور متناوب قرار دارند ، گلهایش به رنگ سبز مایل به قرمز که از تیر تا شهریور ظاهرمیگردد.
رویشگاه ها :
معمولا درمکان های غیر زراعی ومرطوب وعمق شیارها ی زمین می روید . اطراف تهران ، نهاوند ، کرج ، گیلان ، ارتفاع رویشگاه : 1900-500 متر از سطح دریا
خواص دارویی :
قبض کننده وتصفیه کننده خون ، دم کرده اش در درمان ورم روده های کوچک ، اسهالهای شدید ، دیابت ، بواسیر وسل موثر است .گیاه تازه آن باعث درمان سریع زخمها میشود .

نام فارسی : فرفیون (شیر سگ)
نام علمی : Euphorbia helioscopia
ویژگی های گیاه شناسی :

گیاهی علفی ، دارای ساقه کوتاه ونسبتا ضخیم ، برگهای تخم مرغی شکل وگل آذین به صورت چتری با 5 انشعاب بلند
رویشگاه ها :
کلاک کرج ، گیلان ، دره هراز ، جنوب ایران ارتفاع رویشگاه 1850 متر از سطح دریا
خواص دارویی :
ریشه آن قی آور ومسهل است برای دفع کرم به کار می رود.

شیرابه گیاه جهت از بین بردن زگیل ، تسکین دردهای عصبی و درمان رماتیسم به کار می رود .

نوشته گیاهان کوهستان اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.