ساعت 9 صبح از تبریز به سمت روستای کندوان حرکت کردیم. برای رسیدن به کندوان باید وارد جاده آذرشهر شد سپس از سه راهی خسروشهر بعد از گذر از شهر کوچک خسروشهر به اسکو می رسیم.فاصله اسکو تا تبریز حدود 40 کیلومتر(نیم تا سه ربع ساعت) است.درست در وسط خیابان اصلی شهر که خیابان باریکی است، درخت چنار کهنسالی قرار دارد که مورد توجه اهالی است.در حال حاضر نیز دور تا دور آن را نرده کشیده اند و به شکل میدان کوچکی درآمده است.

 کندوان در 22 کیلومتری اسکو(حدود نیم ساعت) و در دامنه شمال غربی ،کوههای سهند قرار دارد.از این روستا به برخی از قلل سهند صعود می کنند.کندوان روستایی ییلاقی است که شهرت خود را مدیون خانه هایی است که نمایی “کله قندی ” شکل دارند و در داخل تپه هایی سنگی حفر شده اند.این معماری صخره ای وسنگی در جهان کم نظیر است و به گفته جهانگردان ،مشابه آن را می توان در “کاپادوکیه” ترکیه دید.بلندای این تپه های هرمی شکل، گاه تا 40 متر نیز می رسد و قابلیت فیزیکی برای ایجاد خانه های چند طبقه را پدید آورده است.

  در بین این هرمهای سنگی ،کوچه های تنگی قرار دارد که حاصل فرسایش آب باران در طی سالیان است.البته بسیاری از این خانه ها خالی از سکنه و یا محل نگهداری احشام است.بعضی از اهالی روستا هنوز در همین خانه ها ساکن هستند ولی اکثر اهالی با ساختن خانه هایی از آجر و با اسکلت فلزی در پایین دامنه کوه و نزدیک رودخانه سعی در ایجاد محل زیستی مناسبتر کرده اند که این موضوع به بافت اصلی روستا صدمه وارد کرده است. قطعا برای اینکه بتوانیم این منطقه ویژه را ،در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کنیم باید فکری اساسی برای خانه هایی که با شیوه مدرن ایجاد شده اند بکنیم.

خانه هایی که در داخل سنگهای کله قندی شکل با تیشه و قلم وچکش کنده شده اند اغلب چند اتاق دارند که توسط یک یا دو پنجره نور آنها تامین می شود در برخی نیز منفذی برای  تبادل هوای داخل و خارج خانه تعبیه شده است. برخی از این خانه ها با نبردبانی افقی که بین طبقات هم سطحشان قرار دارد به هم ارتباط دارند.

این خانه ها به خاطر عایق بندی خوب حرارتی که دارند در تابستان ها خنک و در زمستانها گرمتر از محیط خارج هستند.همچنین صدا نیز نفوذ چندانی به درونشان ندارد.مسجد روستا سه طبقه است.طبقه اول انبار و اصطبل، طبقه دوم مسجد و طبقه سوم منزل مسکونی است ورودی مسجد نیز با یک پل با کوچه ارتباط دارد.

سکونت در این روستا به 800 سال قبل بر می گردد،البته سفالهایی نیز از دوره ایلخانی از این محل کشف شده است.

چشمه آب معدنی کندوان نیز از جاذبه های این روستا است.بسیاری از دور و نزدیک برای نوشیدن آب گوارای این چشمه به کندوان می آیند.گفته می شود که آب این چشمه خاصیت دارویی دارد و مخصوصا برای امراض کلیوی و جهت دفع سنگ کلیه بسیار مفید است.عده ای از اهالی در جاده و همچنین در بازارچه  کنار رودخانه به فروش گیاهان دارویی و انواع خشکبار مشغولند.محصولات لبنی و عسل کندوان نیز شهرتی قابل توجه دارند.

 هتل پنج ستاره کندوان که در ورودی روستا قرار دارد به سبک خانه های روستا در داخل تعدادی از این سنگهای کله قندی در حال تکمیل است.ساخت و بهره برداری از این مجموعه به بخش خصوصی سپرده شده است.

 در 2 کیلومتری غرب کندوان و در کنار جاده کندوان به اسکو، بقایایی از روستایی کهن به نام حیله ور قراردارد. معماری خانه های این روستا نیز بسیار جالب توجه است و شباهت بسیاری به روستای میمند کرمان دارد.این خانه ها در سنگهایی که در زیر زمین قرار دارند، حفر شده اند.

 تعداد خانه های این روستای مدفون شده در دل زمین را بیش از 200 باب برآورد کرده اند.خانه ها طوری ساخته شده اند که از فاصله  نه چندان نزدیک نیز قابل رویت نیستند،به این دلیل به آن حیله ور می گویند.این روستا بعد از حمله مغول خالی از سکنه شده و شرایط جوی مانند باد و باران و جاری شدن سیلابها باعث تخریب خانه ها و پوشیده شدن آنها با گل و خاک شده است.همین موضوع راه ورودی برخی از آنها را نامشخص کرده است.

   هم اکنون با همت اداره میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان شرقی برخی از این خانه ها پاکسازی و مرمت شده اند.تعدادی از این خانه ها دو طبقه هستند و برخی علاوه بر محل سکونت انسانی دارای آغل نیز می باشند.وسعت برخی از اتاقها بیش از 50 متر مربع است. جنس سنگی که خانه ها در آن حفر شده اند مثل خانه های کندوان است و با سختی کمی که دارند به راحتی می توان با تیشه و قلم آن را تراشید.در اتاق برخی از این خانه ها محلی برای گذاشتن شمع یا چراغ تعبیه شده است. همچنین در ارتفاع نیم متری از کف اتاقها و در روی دیوار شیارهایی به عرض 30 سانتی متر ، دور تا دور اتاق کنده شده است که به نظر می آید برای انتقال آب باران و همچنین رطوبت داخل خانه که باعث خیس شدن دیوارها می شود کاربرد داشته است و از خیس شدن کف اتاق جلوگیری می کند.به وسیله این کانال کشی جالب، آب و رطوبث به طور مرتب از خانه خارج می شود.ارتفاع اتاقها 150 تا 170 سانتی متر است و این موضوع نشان می دهد که ساکنین بلند قد نبوده اند.

قدمت این روستا را به قبل از اسلام نسبت داده اند.

  افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

Iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته کندوان-حیله ور اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

ساعت 9/30 صبح 85/7/14 از تبریز به سمت جلفا حرکت کردیم. فاصله تبریز تا جلفا 130 کیلومتر است و شهرهای صوفیان و مرند و همچنین منطقه حفاظت شده کیامکی نیز در بین راه قرار دارند. حدوداً 1.5 ساعته می توان به جلفا رسید.

جلفا شهری کوچک و مرز رسمی ایران و جمهوری خودمختار نخجوان آذربایجان است ، به این سبب رونقی نسبی دارد.جلفا دو بازارچه مرزی دارد که یکی در نزدیک گمرک و دیگری(بازارچه مرزی آراز) در ابتدای جاده ساحلی شرقی قرار دارد .عمدهً اجناس این بازارها محصولات چینی درجه سه و چهار است!

از کنار رود ارس به  سمت غرب ادامه مسیر دادیم وپس از16کیلومتر و در 3 کیلومتری کرانه جنوبی ارس به کلیسا سن استپانوس رسیدیم . کلیسایی قدیمی ، که در دره ای به نام دره شام قرار دارد.تا پیش از جنگ جهانی اول همه ساله هزاران زائر مشتاق به زیارت این کلیسا می آمدند. نام این کلیسا از نام استپانوس، شهید اول راه مسیحیت گرفته شده است.این کلیسا در دژی استوار واقع شده است و به مجموع این” دژ وانگ سن استپانوس” می گویند.این وانگ همانند سایر وانگ های ارمنیان محل اجتماعات طلاب ،خطاطان، نقاشان، نویسندگان ،مورخین و دانشمندان بود که برخی از این آثار را می توان درساختمان کلیسا مشاهده کرد.مساحت این وانگ 450 متر مربع است .گرداگرد وانگ،باروئی سنگی و مرتفع کشیده شده و هفت برج مدور در چهار گوشه بارو، وسط بارو شرقی و دو طرف دروازه ورودی بنا شده است. محوطه خارجی کلیسا سرسبز با درختان کهنسال است.جوی آبی که از چشمه ای در دامنه کوه سرچشمه می گیرد پس از گذر از کنار کلیسا به استخری بزرگ می ریزد.این مجموعه در ایام تعطیل ، پذیرای گردشگرانی است که از نقاط مختلف ایران برای گردش و همچنین انجام برخی مراسم مذهبی به این محل سفر می کنند.

گفته می شود در سال 976 میلادی “کاتولیگوس خاچیک” رهبر ارامنه ،اسقف اعظم“بابگن” را به سرپرستی وانگ سنت استپانوس برگزید و او با هزینه پادشاه ارمنستان کلیسایی در محوطه وانگ بنا کرد. کلیسای کنونی در حد فاصل قرون 12- 10 میلادی جایگزین کلیسا قدیمی  شد.سبک معماری آن آمیزه ای از معماری اورارتوری، اشکانی و رومی است.بنای این کلیسا سه قسمت اصلی دارد:برج ناقوس، نمازخانه و اجاق دانیال.برج ناقوس بر روی ایوان دو طبقه ای متصل به دیوار جنوبی کلیسا قرار گرفته و دارای گنبدی هرمی شکل هشت ضلعی است که بر روی هشت ستون استوانه ای از سنگ سرخ با سر ستونهای زیبا استوار شده است.پیشانی طاقهای بین این ستونها با نقوش برجسته فرشته، صلیب، ترنج و ستاره هشت پر زینت یافته است. نمازخانه در زمینی به ابعاد 21*16 متر بنا شده است.در ورودی کلیسا در بخش غربی کلیسا واقع شده و 5/1 متر پهنا و 5/2 متر ارتفاع دارد یکی از شاهکارهای هنری است و با دهها گل و ستاره هشت پر ، در درون خانه های هشت ضلعی متقارن تزئین شده است.اجاق دانیال(دانیال از قدیسین قرن 5 بوده) تالاری است متصل به دیوار شمالی کلیسا که 6 متر عرض و 20 متر طول دارد.محل غسل تعمید در انتهای شرقی تالار واقع است که در آن سکوی بلندی به چشم می خورد که میز سنگی غسل تعمید در وسط آن قرار دارد. فضای داخلی به شکل صلیب و از سه قسمت ایوان، نماز خانه و محراب تشکیل شده است.ایوان بر روی دوستون و دو نیم ستون قرار گرفته در پشت آن و زیر گنبد اصلی کلیسا نمازخانه کلیسا واقع شده است.محراب در قسمت شرقی نمازخانه قرار گرفته که 96 سانتیمتر از کف نمازخانه بلندتر است . درون معبد سه نمازگاه سنگی قرار دارد که یکی در وسط محراب و دو تای دیگر در طرفین نمازخانه بزرگ قرار دارند.

این کلیسا از دیرباز مورد توجه ارامنه قرار داشته و در قسمت جنوبی آن مدرسه ای جهت فراگیری علوم دینی ساخته شده است که اکنون این اتاقها در حال مرمت و نوسازی هستند و احتمالا جهت اقامت زائرین در نظر گرفته خواهد شد.بر سردر ورودی کلیسا کتیبه ای به زبان فارسی وجود دارد که در سال 1247 قمری نوشته شده و بازگو کننده اتفاقی تاریخی در سال 1246 قمری است که در آن سال عباس میرزا پسر فتحعلی شاه قاجاربعد از گذر، این مکان را – که به قریه دره شام معروف بوده –  به قیمت سه صد(سیصد)تومان از والی آنجا(محبعلی بیک نخجوانی) می خرد و وقف این کلیسا( که در آن موقع تحت خلافت شخصی به نام سرکیس بوده) می کند. سپس در قسمتی از این کتیبه به خلفای بعدی امر می کند که : اولاً واجب است به دولت شاه ایران دعا نمایند و ثانیاً نفرین خدا بر کسی باشد که این روستا را بفروشد یا صرف کارهایی غیر عبادی کند.

در چهار دیوار خارجی کلیسا تعداد زیادی نقش برجسته صلیب با طرحهای مختلف به چشم می خورد که اکثرا نوشته هایی به خط ارمنی در زیر آن وجود دارد.در ضلع شرقی نقش برجسته سنگسار کردن استپانوس مقدس، در ضلع غربی مصلوب شدن حضرت مسیح،در ضلع شمالی صعود حضرت مسیح و در ضلع جنوبی نیز در نقش برجسته ای دیگرحضرت مسیح را در آغوش مریم مقدس می بینیم در حالی که زن و مردی در کنار ایشان زانو زده اند.

از کناره ارس به سمت غرب حرکت کردیم ، در هنگام گذر از آخرین پاسگاه مرزی حوزه استحفاظی آذربایجان شرقی، مشخصات اتومبیل و تعداد سرنشینان ثبت شد سپس اجازه عبور صادر شد.همچنین به ما گفته شد که تا قبل از ساعت 7 شب حتما برگردیم چون بعد از این ساعت درب ورودی بسته شده و ترددی صورت نخواهد گرفت! درست در کنار این پاسگاه آثاری از بقایای روستایی قدیمی به چشم می خورد که شاید به دلیل مسائل مرزی به آن توجهی نشده است.

در کناره های ارس علی رغم تابلوهای متعددی که افراد را از عکاسی ، شنا و ماهیگیری منع کرده است،اشخاصی را مشغول ماهیگیری دیدیم.چون این منطقه جزو مناطق حفاظت شده است و طبق قوانین از تعلیف و چرای دام جلوگیری می شود لذا پوشش گیاهی حفظ شده است.آنسوی ارس جمهوری نخجوان قرار دارد ، در سراسر خط مرزی ،خط راه آهن برقی را می توان دید که ظاهراً در جنگ ارمنستان با آذربایجان آسیب دیده و دیگر از آن استفاده ای نمی شود.مرزبان ها و چوپانهای آنسوی مرز به راحتی دیده می شوند.در کناره شمالی ارس شهرهایی بزرگ از جمهوری نخجوان مشاهده می شوند.در 50 کیلومتری غربی جلفا ، به سد بزرگ ارس که سد مشترک ایران و آذربایجان است می رسیم.

سد ارس، سدی خاکی است که دریاچه ای بزرگ دارد و از آن، جهت کنترل سیلابها،آبیاری کشتزارها و همچنین به مقدار کم برای تولید برق استفاده می شود. قبل از رسیدن به سد ارس در پاسگاه مرزی دیگری که مربوط به حوزه استحفاظی آذربایجان غربی می شود دوباره به همان سوالات قبلی پاسخ گفتیم.اگر نقشه ای در دست نداشتیم تصور می کردیم که حتماً این سوالات برای عبور از خط مرزی است!!!

در کنار رود ارس و نزدیک سد، تعداد قابل توجهی  حواصیل،مرغ دریایی،باکلان و گونه های مختلفی از مرغابی ها را دیدیم. به گفته افراد محلی ماهی کپور و زردپر و نوعی ماهی سفید، جمعیت غالب ماهی های این رودخانه مرزی را تشکیل می دهند.

ارس عمدتا از میان دره ای تنگ عبور می کند و به سبب شکل زیبای کوهها و سرسبزی کرانه آن، جاذبه ای بالقوه برای جذب گردشگر دارد ولی توجه بیش از حد به مسائل مرزی مهمترین عامل دافعه برای  حضور گردشگران است.به جرات می توان گفت که ارس با توجه به حجم و سرعت مناسب آب و دسترسی آسان جاده ای به کرانه های آن ، از معدود رودخانه های ایران است که قابلیت جذب توریست ورزشی در زمینه قایق رانی در آبهای خروشان را دارد.

در 5 کیلومتری جلفا پاسگاه مرزی عباسی قرار دارد که گفته می شود عهد نامه گلستان بین ایران و روسیه در آنجا نوشته شده است.

افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته جلفا و کلیسا سنت استپانوس اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

قطار تهران-بندرعباس شاید بهترین گزینه برای مسافرانی باشد که قصد سفر به جزیره قشم را به غیر از مسیر هوایی دارند.قطار ،روز بعد حدود ساعت 10 صبح به بندرعباس می رسد.افرادی که می خواهند فاصله بندرعباس – قشم را  از راه دریایی طی کنند چند گزینه دارند،یا از اسکله شهید باهنر با لنج و کشتی های پیشرفته عازم قشم شوند یا از طریق اسکله شهید حقانی با قایق موتوری یا اتوبوس دریایی خود را به قشم برسانند.البته ما قایق موتوری و اتوبوس دریایی را تنها در زمانی که دریا آرام است پیشنهاد می کنیم.کرایه قایقهای موتوری نفری 1800 و اتوبوس دریایی 2000 تومان است.

جزیره قشم حدود 1500 کیلومتر مربع وسعت دارد و با 90 هزار نفر جمعیت بزرگترین جزیره ایران است.طول این جزیره 125 کیلومتر و عرض آن بین 10-25  کیلومتر متغیر است.مرتفعترین نقطه جزیره 397 متر ودر جنوب غربی قرار دارد.شهر قشم که درمنتهی علیه شرقی جزیره قرار دارد تا بندرعباس 22 کیلومتر فاصله دارد که این فاصله را اتوبوسهای دریایی حدوداً نیم ساعته طی می کنند. اتوبوسهای دریایی قایقهایی با ظرفیت 19 نفر هستند که با اتاقی از جنس پلاستیک سقف شده اند این اتوبوسها دو موتور قوی دارند که می توانند به حداکثر سرعتی معادل 65 کیلومتر در ساعت حرکت کنند .

شهرستان قشم شامل جزایر هنگام، هرمز، لارک و قشم است و این شهرستان بیش از 110 روستای مسکونی دارد که مهمترین آنها درگهان، رمکان ،لافت، سوزا، سلخ و دولاب هستند. قریب به اتفاق مردم این جزیره مسلمان هستند و بیش از 95 درصد آنها اهل تسنن هستند . گویش مردم قشم ترکیبی از واژه های فارسی، عربی، هندی است.

دو جذر و مد در مدت شبانه روز در اطراف جزیره قشم رخ می دهد که میانگین اختلاف بلندی آنها 2 تا 3 متر است. شوری آب دریا 35 گرم در لیتر است.

ما بعد از رسیدن به شهر قشم با هماهنگی محلی که انجام داده بودیم عازم هتل بهشت شدیم. بعد از استقرار و استراحت کوتاه سفر سیاحتی خود را شروع کردیم.

در فاصله 11 کیلومتری از شهر قشم از جاده جنوبی بر بالای تپه بزرگ خربس مقبره شیخ شاه شهید قرار دارد . از بالای این تپه که به ساحل جنوبی مشرف است

*از سخنان دوست و همسفر جوان ما:مارال فخارنیا

می توان کرانه های زیبای قشم را تا چند کیلومتر مشاهده کرد. مجموعه پلاژهای سیمین درست در روبروی این تپه قرار دارد. غارهای تاریخی خربس  در داخل یک تپه رسی که از سمت دریا بریده و فرسوده شده است قرار دارد.  تعدادی حفره و سوراخ بزرگ وجود دارد که تا چندین متر در داخل دیواره ادامه یافته و برخی از آنها هم به هم متصل شده اند. به سبب نرمی جنس این دیواره ها، صورتکها و اشکال جالبی از حیوانات در آنجا حجاری شده اند که به نظر می رسد در سالیان اخیر ایجاد شده اند و به تدریج نیز دارند از بین می روند. در دیواره های داخلی و خارجی غارها پوسته های دوکفه ای های مختلف به وفور یافت می شود.

گفته می شود که این غارها در گذشته پناهگاه ساکنین جزیره در برابر حمله دشمنان بوده است.

برای بازدید این دو قسمت حدود یک ساعت زمان لازم است.

 در ادامه جاده ساحلی جنوبی به روستای برکه خلف که در فاصله 5 کیلومتری ازساحل قرار دارد می رویم . 3 ـ 2 کیلومتری پس از روستا به یکی از زیباترین جلوه های طبیعت یعنی دره ستاره ها می رسیم. اهالی محل به این دره لقب استارافتیده داده اند. این دره در واقع در نتیجه فرسایش آب های سطحی و رگبارهای فصلی ایجاد شده است و اشکال عجیبی از مخروط های نوک تیز، ستونکهای فرسایشی، ستونها، تیغه ها و دیوارهای نواری شکل را که ارتفاع برخی به 20 متر هم می رسد تشکیل داده اند، در هنگام عبور از کف دره و از لا به لای این عوارض طبیعی حس غریبی به ما دست می دهد، اگر فردی را چشم بسته به این مکان بیاورند شاید گمان کند در سرزمینی غیر از کره زمین قرار دارد. با صعود از یکی از دیواره ها منظره جالبتری در پیش روی ما قرار می گیرد. تمامی دره ها، ستونکها و سایر اشکال عجیب و غریب و راههای ارتباطی آنها به یکباره در زیر پای ما قرار دارند. به راحتی می توان افرادی را که در این لابیرنت پیچ در پیچ به دنبال یکدیگر می گردند را دید شاید هر کدام برای یافتن یکدیگر مجبور باشند نیم ساعت به دور خود بچرخند در حالی که بیش از چند ده متر از یکدیگر فاصله ندارند. به همین دلیل اهالی معتقدند که با تاریک شدن هوا این دره محل آمد و شد ارواح است و از تردد در آن خودداری می کنند.

بازدید اجمالی از این منطقه زیبا به بیش از یکساعت زمان نیاز دارد.

 جزایر ناز که دو جزیره کوچک در کرانه جنوب شرقی جزیره قشم است در زمان جذر به ساحل می چسبند و حتی می توان با اتومبیل وارد آنها شد. تنها چند اتاق که مربوط به ماهیگیران است در آن وجود دارد. این جزایر در 26 کیلومتری شهر قشم قرار دارند. غروب آفتاب را در ساحل تماشا کنید.

موزه تنوع زیستی و ژئوپارک قشم در کنار بازار بین المللی ستاره قرار دارد که مجموعه جالبی از جانوران، گیاهان، برخی فسیل ها و همچنین تصاویر زیبایی از مناطق طبیعی جزیره قشم است.به راستی زحمت زیادی برای جمع آوری این نمونه ها و همچنین اطلاعات مفیدی که به صورت پوستر بر دیوارها نصب شده است،کشیده شده است.

برنامه روز دوم بازدید از منطقه ژئوپارک قشم بود.این منطقه که وسعتی معادل یک سوم جزیره ( حدود 500 کیلومتر مربع ) را شامل می شود. نخستین ژئوپارک در ایران است که کار ثبت آن در کمیته فرهنگی سازمان ملل از 4 سال گذشته شروع شده است. نخستین عامل ثبت چنین منطقه ای وجود پارک جنگلی حرا در 120 کیلومتری غرب جزیره بود که با وسعتی معادل 200 کیلومتر مربع بزرگترین جنگل دریایی جهان به حساب می آید. این جزیره به عنوان یکی از 53 ذخیره گاه زیست کره ( بیوسفر ) جهان در سازمان جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. ذخایر زیست کره مناطقی هستند که نمونه مشابهی در هیچ جای دیگر دنیا ندارند و باید تحت مراقبت قرار گیرند. از دیگر مناطق قابل توجه این ژئوپارک می توان به گنبدنمک با غارهای طبیعی نمک، چشمه های آب معدنی، تنگه چاهکوه، تنگه عالی، دره تندیس ها و فلات بام قشم اشاره کرد علاوه بر این وجود بیش از صد گونه پرنده و تخم گذاری لاک پشت های دریایی باعث شده که غرب جزیره به عنوان بهترین مکان برای ثبت ژئوپارک در جزیره محسوب شود. تنگه چاهکوه در حوالی روستای چاهو شرقی قرار دارد ازسمت جاده جنوبی بعد از 101 کیلومتر به جاده فرعی و خاکی باریکی در قسمت جنوبی جاده اصلی می رسیم که این جاده خاکی حدود 2 کیلومتر بعد به انتها می رسد از این منطقه باید حدود 5/1 کیلومتر را به سمت جنوب ادامه مسیر دهیم تا وارد تنگه چاهکوه شویم. در ابتدای تنگه دو حلقه چاه مشاهده می شود که در ایام بارندگی از آب باران پر می شوند و جهت مصارف عمومی استفاده می شود. ورودی دره U شکل است و هر چه به سمت جنوب پیش می رویم دره کم پهناتر می شود و به شکل V در می آید طوری که در برخی از جاها به سختی می توان از آن عبور کرد. جنس دیواره ها عمدتاً از ماسه سنگ آهکی سست است و به دلیل وجود، میان لایه های مارن قرمز، سیلیت و آهک، شاهد انحلال و فرسایش شدید در این بخش ها هستیم به نحوی که در تمامی طول دیواره دره، حفره های متعدد کوچک و بزرگ به شکل نیم کروی، قاشقی و طاقچه ای نمایان هستند. در یکی از این حفره ها استخوانهای متعددی وجود داشت که به دلیل صعب العبور بودن آن می شد حدس زد که توسط برخی پرندگان شکاری یا لاشخور به آنجا آورده شده است. در طول دره اصلی و دره عمود برآن کانال باریک جوی مانندی دیده می شود. دیواره های اطراف این دره بیش از 30 متر ارتفاع دارند در حالی که عرض آن در جاهایی به کمتر از 5/0 متر می رسد و عبور از آن بسیار دشوار است. تنگه چاهکوه از مناطقی است که برای هر بازدید کننده ای بسیار شگفت آور است ونظیر آن را کمتر می توان در جایی پیدا کرد.

بازدید از این منطقه حدود 2 ساعت وقت لازم دارد.

روستای طبل که در مسیر برگشت از سمت جاده شمالی قرار دارد. روستایی است که با رسیدن به آنجا برای رفتن به سمت جنگلهای حرا باید حدود 3 کیلومتر را به سمت شمال ادامه مسیرداد تا به اسکله قایقهای موتوری برسیم برای گردش در جنگلهای حرا بهترین زمان وقتی است که آب در مد کامل باشد تا بتوان از آبراه هایی که در میان این درختان تا کمر در آب فرو رفته قرار دارند، عبور کرد. این جنگل ها که به مانگرو، نیز شهرت دارند بیشتر از درختان حرا و چندل تشکیل شده اند. این جنگلها در حد فاصل جزیره قشم و بندر خمیر و با وسعتی  حدود 20 هکتار قرار دارند. حرا نوعی درخت آبشورزی در اندازه های 3 تا 6 متر است که در هنگام مد دریا تا گلوگاه در آب فرو می رود در هنگام جذر آب ریشه های متعدد آن را که از گل سر بر آورده اند را می توان به راحتی مشاهده کرد.

این گیاه به کمک خاصیت تصفیه ای که در پوست آن وجود دارد بخش شیرین آب دریا راجذب و نمک آن را دفع می کند. گل حرا بسیار کوچک ولی بسیار معطر است مردم بومی اعتقادات مختلفی درباره جنگل حرا دارند. بعضی معتقدند که در این جنگلها اژدها زندگی می کند یا مثلاٌ جاهایی در این جنگلهاست که به آن « مول » می گویند یعنی جایی در دریا برای ترساندن مردم. گیاه حرا علاوه برمواد خوراکی دارای ارزش غذایی معادل یونجه و جو است به همین دلیل دامداران از آن برای تغذیه دامهایشان استفاده می کنند. این گیاه مصارف دارویی و صنعتی نیز دارد.

جنگل های حرا زیستگاه گونه های مختلفی از پرندگان چون اگرت ساحلی، اگرت کوچک، فلامینگو، حواصیل، پلیکان، انواع سلیم، کفچه نوک، کاکایی، لک لک، مرغابی، عقاب و دوزیستانی چون لاک پشت سبز، خرچنگ، ماردریایی، قورباغه و انواعی از ماهی ها است. نوعی ماهی که به “گل خورک” معروف است علاوه بر داخل آب در سواحل گلی اطراف آب نیز وجود دارد و با باله های طرفی خود که به مثابه دستانش عمل می کند در ساحل گلی حرکت می کند. این ماهی ها غذای مناسبی برای پرندگان هستند. تنها پستانداری که در این منطقه زندگی می کند نوعی موش آبی است که بر روی درختان حرا لانه سازی می کند.

بازدید از جنگلهای حرا و گردش دریایی آن حدود 2 ساعت زمان نیاز دارد.

روستای لافت که بافت قدیمی با انبوه بادگیرهای آن معروف است

 دارای حلقه های چاه آب فراوان در پشت قلعه نادری است. تپه سنگی مرجانی مشرف به این چاه ها آب باران را به گودال محل چاه ها هدایت می کند. این چاه ها در دامنه این تپه سنگی قرار دارد و چون کف آن ها به لایه های گچی ختم می شود لذا آب را برای مدت طولانی نسبتاً سالم و خنک نگه می دارد. گفته می شود تعداد این چاهها به تعداد ایام سال کبیسه (366 )حلقه بوده و مردم در هر روز از سال دهانه یکی از آنها را باز و از آن استفاده می کردند. در حال حاضر حدود 60 حلقه از این چاهها وجود دارد که کمابیش هنوز از آب آنها استفاده می کنند. نام این چاهها تل آو ( تل آب ) به معنی آب برگرفته از شب تل ( تپه ) است که بعضی به غلط و به دلیل ارزش بسیار آب در قشم به آنها چاههای طلا می گویند.

بازدید از روستای لافت حدود 1 ساعت زمان نیاز دارد.

لافت کهنه که اسکله لافت در آن قرار دارد و کوتاهترین فاصله دریایی بین جزیره و قشم و سواحل جنوبی است(کمتر از 1800 متر) 7 کیلومتر با لافت فاصله دارد.برق جزیره قشم توسط یک دکل فشار قوی عظیم از نزدیک این محل وارد جزیره می شود.قرار است در همین محل پل معلقی احداث شود تا رفت و آمد به جزیره تسهیل شده و با اتومبیل صورت گیرد.

برای بازدید از یک کارگاه لنج سازی به یکی از این کارگاهها در 20 کیلومتری روستای لافت رفتیم و از نزدیک مراحل ساخت لنج های مسافری و باری را دیدیم.

در نزدیک روستای توریان که در 40 کیلومتری لافت به سمت قشم قرار دارد یکی از درختان زیبای لور که به آن انجیر معابد هم می گویند قرار دارد.این درخت همیشه سبز که ریشه های هوایی متعددی دارد، خانه درختی خانواده دکتر ارنست را به ذهن می آورد.در روستای توریان کبابی معروفی وجود دارد که کبابهای بز آن بسیار خاص است و خوردن حداقل 5 سیخ آن را به همه توصیه می کنیم!(سیخی 350 تومان!!).

قلعه قدیمی و مخروبه ای در انتهای شمال شرقی جزیره قشم و در شهر قشم وجود دارد که به قلعه پرتغالی ها معروف است.این قلعه در سال 1621 میلادی به دستور پادشاه اسپانیا در مسیر بندر قشم ساخته شد و در سال 1622 به دست سپاهیان ایران فتح شد و امروز نیز آثار دیوار خارجی آن باقی است.قلعه مذکور دو حصار و برجهایی در چهارگوش دارد.در پشت حصار بیرونی قلعه از سنگهای مرجانی و ملات گچ و ساروج است. در مجاورت این بنا رستورانی وجود دارد که غذاهای دریایی جالبی از قبیل خوراک خرچنگ ،کوسه و هشت پا دارد!امتحان کنید

روز سوم را به بازدید از جزیره هنگام اختصاص دادیم.

این جزیره در 53 کیلومتری جنوب شهر قشم قرار دارد و سه روستا به نامهای  هنگام جدید(105 خانوار)هنگام کهنه(10 خانوار)و قیل ( 5 خانوار) دارد.بزرگترین قطر جزیره 9 کیلومترو بین هنگام جدید و کهنه است.ساکنان این جزیره به صیادی اشتغال دارند و ماهی های هوور، شیر،سنگسر و قباد بیشترین صید آنان را تشکیل می دهد.اخیرا نیز حوضچه های دریایی پرورش ماهی در اطراف جزیره احداث شده، این حوضچه های شناور که قطرآنها حدود پنج متر است و دیواره و کف آنها از تورهای ریز بافتی تشکیل شده اند اجازه عبور آب دریا را به سادگی می دهند . هر بار حدود 5000 بچه ماهی از انواع ماهی های شانک و جوهرو در آن ریخته شده و پرورش می یابند.در اطراف این حوضچه ها تعدادی اگرت،پرستوی دریایی، کاکایی و سایر مرغان ماهیخوار را می توان مشاهده کرد.عروس دریایی هم از آبزیان جالبی است که در اطراف این حوضچه ها دیده شد.

 اهالی جزیره هنگام بر خلاف قشم اکثرا شیعه هستند و از زیارتگاههای ایشان می توان به قدمگاه امام حسن(زیارت سفید) قدمگاه امام حسین(زیارت سرخ) و قدمگاه امام رضا و بی بی شهربانو اشاره کرد.

برای رفتن به هنگام باید از اسکله کوچکی که بعد از روستای شیب دراز قرار دارد استفاده کرد.سواحل هنگام آب بسیار زلال و شفافی دارد و چون این سواحل مرجانی کم عمق است به راحتی می توان ماهی های رنگارنگ،انواع توتیا ، ستاره دریایی و خرچنگهای کوچک و بزرگ را در بین مرجانها مشاهده کرد. اگر عینک شنا همراه داشته باشید مجانی می توانید از یک آکواریوم بی نظیر دیدن کنید.

دسته های 30-35 تایی از دلفین های بازیگوش را بین قشم و هنگام دیدیم که وجود قایقهای ما نه تنها آنها را فراری نداد که حس کنجکاوی و بازیگوشی آنها را تحریک کرد. به راحتی به قایقها نزدیک می شدند و حتی از زیر قایق عبور می کردند.

 در ساحل غربی جزیره چند لاکپشت غول پیکر را دیدیم که به سرعت در آب شنا می کردند.سواحل صخره ای جزیره  از داخل دریا واقعا شگفت آور است.موجهای دریا باعث فرسایش صخره ها تا ارتفاع حدود یک متری شده اند و دالانی را در زیر صخره ها ایجاد کرده اند.

ساحل جنوبی هنگام ، ساحلی  ماسه ای است و بخاطر شیب کمی که دارد مناسب ورزشهای آبی است.

در سواحل جنوبی  ستونکهای سنگی وجود دارد که متاسفانه در مواقعی از آنها به عنوان هدفهای گلوله ها و موشکهای نظامی استفاده شده است و آسیبهای بسیاری به این میراث طبیعی ما وارد کرده است.هنوز هم آثار سنگرهای نظامی را در سواحل جنوبی می توان دید.

هنگام کهنه که 10 خانوار جمعیت دارد ، روستای متروکی است که روزگاری زندگی به شکل فعال در آن جریان داشته است.فانوس دریایی هنگام در جنوب غربی جزیره قرار دارد.

نقش حنا ،از هنرهای جالبی است که زنان و دختران هنگام دارند.

درباره تنوع زیستی جزیره قشم:

 گیاهان:

درخت لور یا انجیر معابد:درختی همیشه سبز با تاج بزرگی است که ریشه های هوایی متعدد دارد،میوه های آن نارنجی رنگ و خوشمزه است.

استبرق:درختچه ای است که برگهای متقابل با گلهای بنفش رنگ دارد.

چندل:درختی است که در منطقه جنگلهای حرا  و در حد فاصل دریا و خشکی می روید.به این درخت تیمار نیز می گویند.ریشه های هوایی کمانی شکل دارد، برگهای آن سبز متمایل به قهوه ای و چرمی شکل است.گل آن کرم رنگ متمایل به زرد یا سبز است.

آکاسیا:درختی خاردار با برگهای شانه ای و گلهای کروی طلایی است .گلهای معطر زرد رنگ با شهد فراوان که مورد علاقه زنبور عسل است.

کهور:درخت نسبتا بزرگی است با برگهای شانه ای و ساقه های آویخته و نیام های باریک زرد و یا گاهی ارغوانی رنگ.گل آن زرد مایل به سبز است بدون دمگل و مجتمع در سنبله های طویل مخروطی.شاخ و برگ آن غذای دامها و گلهای آن دارای شهد زیاد برای زنبور عسل است.از چوب آن استفاده های مختلفی می کنند.

کرت:چوب محکم و بادوامی برای لنج سازی دارد. درختی به ارتفاع 5تا 12 متر است. دارای شاخه های خاردار است برگها به صورت دو سری شانه ای وجود دارند.

کُنار:درخت زیبا و خارداری است که میوه های خوشمزه ای دارد و برگهای آن دارای خواص دارویی است به این گیاه سدر هم می گویند.

حرا:ارتفاع این گیاه 6 متر است.این گیاه در خورهای کنار دریا به وفور می روید و به خوبی رشد می کند. در پوسته این گیاه،بر حسب قانون اسمز،یک نوع تصفیه انجام می شود(درخت آب شور دریا را جذب می کند و نمک آن را پس می دهد)گلهای زرد شهدآلود حرا غذایی بسیار مطلوب برای زنبور عسل و پرندگان است.

 پرندگان:

بلبل خرما:حدود 20 سانتی متر است. سر و گلویی سیاه دارد  که لکه بزرگ سفیدی در ناحیه گونه اش وجود دارد.سطح پشتی قهوه ای روشن و سطح شکمی خاکستری است،پوشپرهای زیر دم زرد نارنجی است.

ماهی خورک سینه سفید:حدود 30 سانتی متر است.منقار و پاهای قرمز روشن دارد.شکمش به رنگ بلوطی است.چانه ، گلو و وسط سینه اش سفید رنگ است.بیشتر در سوراخ درختها،دیواره ساحلی رودخانه ها و دیوار ساختمانها آشیانه می سازد.

پرستوی دریایی:دم دو شاخه دارند حدود 40 سانتی متر طول بدن آنهاست.برخی سر و پاهای سیاه دارند.برای شکار حشرات سطح آب مرتب نوک خود را به سطح آب نزدیک می کنند.

کاکایی صورتی:نوک قرمز با انتهای خمیده دارد و پاهای قرمز رنگ پره دار دارد

کرکس مصری:در هنگام پرواز دم سفید رنگ سه گوش با بالهای دراز مستقیم و به رنگ سیاه و سفید دارد.سر و گردنش را انبوهی از پرهای کوتاه و فشرده می پوشاند.اغلب به صورت 2تا3 تایی مشاهده می شود.در آشغال و زباله به جستجوی گوشت و مواد حیوانی دیگر مشغول می شود.حدود 60 سانتی متر طول دارد.

اگرت ساحلی:از نظر پر و بال به دو شکل دیده می شود. شکل تیره آن که فراوانتر است دارای پر وبال سیاه مایل به سربی  است در حالی که چانه و گلو به رنگ سفید است.هر دو شکل منقار زرد مایل به سبز دارند.حدود 60 سانتی متر طول دارد.

سلیم:منقار، پاها و نوار چشمی سیاه رنگ دارد و دو لکه یا طوق تیره در طرفین و بالای سینه دارد.حدود 16 سانتی متر است.بیشتر در سواحل دریاهایی که شنی یا ماسه ای است زندگی و زاد و ولد می کند.

آبچلیک :پاهای بلند با نوک دراز مستقیم یا کمی خمیده دارد.پرنده ای پر سر و صدا و محتاط است.در هنگام اضطراب مرتب سر خود را بالا و پایین می برد.در بین علفهای انبوه ،در کنار مردابها و چمنزارهای مرطوب آشیانه می سازد.حدود 35 سانتی متر طول دارد.

گیلانشاه:نوک دراز و خمیده به سمت بالا دارد.پاهای بلند آنها در موقع پرواز به خوبی از حد دم تجاوز می کند.اندازه آن حدود 40 سانتی متر است

پستانداران:

دلفین بینی بطری:حدود 4 متر طول دارد،به صورت اجتماعی در گروههای کوچک و بزرگ زنذگی می کند.حیوانی بسیار بازیگوش است و اغلب از ماهی های کوچک،میگو و خرچنگ تغذیه می کند.در بهار و تابستان جفتگیری می کند .مدت بارداری 12 ماه است و نوزادی به طول حدود یک متر به دنیا می آورد که تا یکسالگی او را شیر می دهد.حدودا 25 تا 30 سال عمر می کند.

شغال:جثه کوچکتر از گرگ دارد رنگ آن حنایی و دم تیره دارد.در موقع دویدن معمولا دم را پایین و بین پاها نگه می دارد.اغلب مجاور مناطق مسکونی و جاهایی که زباله ریخته می شود زندگی می کند.غالبا شبگرد است. به صورت انفرادی و گاهی گروهی زندگی می کند.معمولا لانه ندارد و در گودالها یا سوراخهای طبیعی زندگی می کند.در اوایل غروب شغالها به صورت دسته جمعی زوزه هایی شبیه فریاد انسان می کشند.اغلب از زباله های شهری و روستایی ،لاشه حیوانات استفاده می کند، گاهی نیز از میوه ها تغذیه می کند.

روباه معمولی:تشخیص این حیوان بعلت داشتن دم بلند و پشمالو و نوک سفید آسان است.پوزه باریک گوشهای بزرگ و سیخ که پشت آنها سیاه یا قهوه ای است.روباه حیوان زیرکی است و علاوه بر جوندگان کوچک و مواد غذایی شهری و روستایی از میوه هم تغذیه می کند.در ترکمن صحرا روباههای بسیاری را می توان در مزارع هندوانه مشاهده کرد.

بی مهرگان:

کیتونها:از نرم تنان هستند که بدن به صورت پشتی-شکمی مسطح شده است.سطح پشتی برجسته و دارای 8 صفحه آهکی است که روی یکدیگر را می پوشانند.رنگ آنها تیره و همرنگ با صخره هایی است که روی آنها زندگی می کنند.حدود 5 سانتی متر اندازه دارند.در اکثر مواقع ثابت هستند و فواصل کوتاهی را جهت تغذیه حرکت می کنند.تغذیه از جلبکها انجام می شود.

خرچنگ منزوی:به دلیل نداشتن اسکلت خارجی در بخشهای عقبی بدن، درون صدف شکم پایان زندگی میکنند.بعضی گونه ها به منظور استتار،اسفنجها یا شقایق های دریایی را روی پشت خود قرار می دهند.

مرجانها و شقایقهای دریایی:مرجانها از زیباترین و جذاب ترین موجودات دریازی هستند.هیدرهای گیاه مانند،شقایق های دریایی،عروسهای دریایی،مرجانهای شاخی نظیر بادبزن دریایی و مرجانهای سخت که در طی صد ها سال آبسنگهای بزرگ و جزایر مرجانی را ساخته اند،انواعی از آنها را تشکیل می دهند. اغلب در دریاهای کم عمق و صاف که نور کافی برای فتوسنتز دارند زندگی می کنند.بسیاری از ماهی ها و جانوران دریایی در سواحلی که مرجانها دارند زندگی می کنند.

ستاره های دریایی:بذن آنها از یک صفحه مرکزی و بازوها که عموما 5 عدد هستند،تشکیل شده است.دهان در سطح زیرین قرار گرفته و شیارهایی در طول هر بازو وجود دارد که در کناره های آن، خارهای متحرک قرار دارد.

لاک پشتها:

لاک پشت سبز و لاک پشت منقارعقابی از لاک پشتهای بزرگ خلیج فارس هستند که نسل آنها در معرض خطر است.این لاک پشتهای دریایی عمدتا برای تخمگذاری به سواحل جنوبی جزیره قشم و هنگام می آیند.وزن برخی از این لاک پشتها به بیش از 100 کیلو می رسد.این جانوران در آب برخلاف خشکی به سرعت حرکت می کنند.

افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته قشم اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

ساعت 8 صبح 21 مهر 1385 از پارک نوشین با مینی بوس فرامرز از طریق اتوبان قزوین به سمت رشت حرکت کردیم.به پیشنهاد برزو از سرریز سد سفید رود که در ابتدای جاده رودبار به طارم و درست در بالای سد قرار دارد، دیدن کردیم . مخروطی وارونه بتونی را تصور کنید که قاعده آن در محاذات تاج سد قرار دارد ، عمق این مخروط بیش از150 متر است و هنگامی که به داخل آن نگاه می کنیم بسیار وهم انگیز است.به گفته برزو هنگامی که سد پرشود ، آب به داخل آن سرازیر می شود و منظره ای بسیار جالب پدید می آید.

 نهار را در رستورانی در شهر سنگر خوردیم و بعد از گذر از سیاهکلحدود ساعت 7 به دیلمان رسیدیم.طبق هماهنگی قبلی که جاوید با یکی از روستائیان منطقه کرده بود شب را در خانه ای روستائی به سر بردیم.سراسر شب باران بارید و امید ما را برای کوه پیمایی بی دردسربه یاس بدل کرد.

ساعت 7 صبح از دیلمان به سمت روستای شاه شهیدان حرکت کردیم.این مسیر تا روستای آسیابر که حدود 9 کیلومتر است آسفالت است و ما بقی راه (حدود 6 کیلومتر) تا شاه شهیدان خاکی خوب است .

 روستای شاه شهیدان ، روستایی زیارتی است که امامزاده معروفی دارد و از اقصا نقاط منطقه برای زیارت به این منطقه می آیند. این روستا ابتدای مسیر پیاده روی به سمت قله درفک است.ارتفاع آن 1851 متر از سطح دریا است.حتی در این موقع از سال نیز کاملا سرسبز است.اثری از جنگل دیده نمی شود. مراتع بسیار زیبا و وسیع درپیش روی  ما قرار دارد.ابرهای سفید پنبه ای در زیر پای ما دره های اطراف را پر کرده اند و هر از گاهی از ارتفاعات شمالی کوهها بالا می روند و چون آبشاری سفید رنگ به پایین سرازیر می شوند.گاهی مه رقیقی به سرعت از ما عبور می کند . هوا بسیار مطبوع است.در اخبار هواشناسی برای این منطقه بارندگی پیش بینی شده است ولی ظاهرا ما از ابرهای باران زا عبور کرده ایم.بعد از صبحانه ای مفصل که نان تازه ، عسل و خامه است.

حدود ساعت 9:30 از راه پا خورده ای که چند تیر چراغ برق مشخص کننده آن است به سمت غرب ، پیاده روی را آغاز می کنیم . مرتبا به خاطر حضور سگهای نگهبان مجبور به توقف می شویم ، تا  راهی ایمن برای ادامه مسیر پیدا کنیم . به سرعت ارتفاع می گیریم تا بعد از مدت کوتاهی به گردنه ای 1940 متری می رسیم تا اینجا حدود 1140 متر راه را طی کرده ایم .مناظر به حدی زیباست که بیش از نیم ساعت را صرف گرفتن عکسهای یادگاری می کنیم.جاوید، مهدی و پویان که تقریبا خودشان را حلقه آویز کرده اند. از سوسک و درخت و منظره و… عکاسی می کنند.عکسهای تکی و متعدد جاوید،جای خالی مهروش را بیش از پیش به یاد ما می آورد!

مسیر پاکوب به سمت غرب ادامه دارد و آهسته آهسته ارتفاع می گیرد، بعد از 4550 متر پیاده روی از روستای شاه شهیدان، در ارتفاع 2072 متری به روستای  ییلاقی اربناب می رسیم. اولین چیزی که جلب نظر می کند ، وانت نیسانی است که مشغول بارگیری پشمهای چیده شده گوسفندان است.از راننده مبدا جاده را جویا می شویم که می گوید:”این جاده به روستای سیاه دشت بن و از آنجا وارد جاده ای می شود که در نهایت به توتکابن و رستم آباد می رسد.”

با توجه به اینکه ساعت 30/11 است و تا قله بیش از 2 ساعت راه مانده و کوتاهی روز و احتمال بارندگی و مه ، تصمیم می گیریم مسیر برگشت را ازاین جاده استفاده کنیم ، لذا با فرامرز تماس می گیریم و از او می خواهیم که در سیاه دشت بن به سراغ ما بیاید.

این جاده تا قله ادامه دارد ولی جز اتومبیل های کمک دار و وانت نیسان (لیسان!) نمی توانند از آن عبور کنند.بعد از کمی استراحت در اربناب این مسیر را ادامه می دهیم.در طول راه از جنگل بلوط زیبایی با درختان کهنسال عبور کردیم.

کم کم از تعداد درختان کم  شد و پس از عبور از کنار درختچه های زالزالک و زرشک وحشی به پای کوه رسیدیم ارتفاع 2181 متر است و ما بیش از 6 کیلومتر را تا اینجا پیموده ایم.جالب است که در کنار سنگی بزرگ آثار حفاری های غیر مجاز نیز به چشم می خورد.حدود ساعت 30/2 و پس از 12 کیلومتر پیاده روی به قله 2600 متری صخره ای درفک می رسیم.قله اصلی نیز 2705 متر ارتفاع دارد و توسط اعضاء گروه صعود می شود.پرتگاه صخره ای شمالی قله درفک با بیش از 400 متر ارتفاع  ابهت خاصی دارد.ابرهای متراکم در پایین صخره ها ، دریایی از ابرهای سفید را پدید آورده اند ، به نظر می رسد که برخی از درختان جنگل تا نیمه در آن فرو رفته اند! در افق شمالی فقط و فقط ابرهای روی دریای خزر دیده می شوند.

نهار را در کاسه قله می خوریم و بعد از استراحتی کوتاه به سراغ غاردرفک می رویم که در قسمت غربی کاسه قرار دارد.از دور می توان سنگ چین بزرگی را دید که برای جلوگیری از ورود دامها به محوطه غار درست کرده اند. از این غار از دیرباز برای تهیه آب و یخ استفاده می شده است.اکنون نیز افرادی که برای چرای دامهای خود از اواسط بهار تا اواخر تابستان به این منطقه کوچ می کنند، یخ را به داخل گودالهای سیمانی که به این منظور ساخته اند منتقل می کنند تا به مصرف شرب دامها برسد. گفته می شود که در روزگاران قدیم از غار ، یخ را به شهر رشت می بردند!

کاسه کوه درفک منطقه ای مسطح و وسیع است که اندازه آن را می شود با بیش از 15 زمین فوتبال مقایسه کرد.این منطقه در ایامی که ذکر شد پر از گوسفندسراها و دامدارانی است که از روستاهای اطراف  برای چرای دامهایشان به آنجا کوچ می کنند.

ساعت 4 بعداز ظهر به سمت روستای اربناب حرکت کردیم و حدود ساعت 6 بعدازظهر به این روستا رسیدیم.هوا کاملا تاریک شده بود و ابرها با پیشروی قابل ملاحظه ای که داشتند ، روستا را فراگرفتند و کم کم بر غلظت مه افزودند ، تا اینجا حدود 21 کیلومتر راه آمده ایم کمی استراحت کردیم و به راه خود ادامه دادیم.

 مه غلیظ سبب شد تا گروه فشرده تر حرکت کند . انتخاب مسیر از این جاده باعث شد که در مه بسیار غلیظی که عمق دید کمتر از یک متر بود ، راه را گم نکنیم.بعد از 13 کیلومتر پیاده روی به روستای کوچک سیاه دشت بن می رسیم که کاملا در سکوت و تاریکی قرار دارد.چند نور ضعیف از برخی خانه ها به چشم می خورد. در طی مسیر می توان از موبایل استفاده کرد.بعلت بارندگی که در این منطقه رخ داده ، جاذه کاملا گلی و لغزنده است و مینی بوس نتوانسته تا بالا بیاید لذا در امتداد جاده حرکت می کنیم و بعد از 3 کیلومتر به مینی بوس می رسیم.ساعت حدود 10 شب است و ما خسته و خیس و گل آلود هستیم.به GPS که نگاه می کنم می بینم حدود 37 کیلومتر راه را از صبح طی کرده ایم. قصد داشتیم ، شب را در روستایی در همین حوالی بخوابیم ولی مکان مناسبی پیدا نکردیم.شام را در رستم آباد خوردیم و شب را به رشت رفتیم و مهمان برزو و الهام شدیم.شبی خوب را در خانه ای گرم به صبح رساندیم و بعد از خوردن صبحانه ای مفصل ساعت 10 به سمت تهران به راه افتادیم و ساعت 6 به پارک نوشین رسیدیم.

مسیری دیگر نیز برای صعود به قله وجود دارد که مسیری طولانی است و از روستای شیرکوه در جنوب غربی درفک آغاز می شود.

افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته درفک اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

 کلاردشت منطقه ای رویایی برای کوه نوردان و صخره نوردان ایرانی است.بسیاری از کوه نوردان برجسته کشور، روزها و شبهای متعددی را در این منطقه گذرانده اند. عده ای معتقدند که آب و هوا و طبیعت این منطقه شباهت زیادی به منطقه آلپ سوئیس دارد. وجود بیش از 300 قله بالای 3000 متر و دیواره صخره ای علم کوه با بیش از 700 متر ارتفاع ، این منطقه را به یکی از قطبهای کوه نوردی کشور بدل کرده است.

نزدیکی به تهران از یکطرف و فاصله کم تا کرانه های دریای خزر از طرف دیگر و وجود دریاچه ، مرتع و جنگل موقعیت مناسبی را برای کوه پیمایی ها و طبیعت گردی فراهم کرده است.

گزارشی که ملاحظه می فرمایید ، پیاده روی یک روزه از روستای پیمبور تاسلمان شهر(متل قو) است.بهترین زمان برای اجرای این برنامه اواسط خردادماه و همچنین اواخرشهریورماه است.کوهنوردانی که از پناهگاه فدراسیون کوهنوردی در رودبارک استفاده می کنند می توانند با پرداخت 15000 تومان جهت حمل بارها و نفرات یک وانت نیسان تا روستای پیمبور کرایه کنند.برای رسیدن به روستای پیمبور باید از حسن کیف (مرکز کلاردشت)وارد جاده عباس آباد شد . پس از طی 5 کیلومتر به دو راهی پیشمبور می رسیم .ادامه مسیر پس از روستای پیشمبور به روستای پیمبور ختم  می شود که 5/7 کیلومتر از حسن کیف فاصله دارد.از داخل روستا مسیر خط گاز را دنبال می کنیم. این جاده به سرعت ارتفاع می گیرد.پس از 4 کیلومتر و قبل از رسیدن به گردنه چشمه کوچکی در کنار جاده مشاهده می شود که می توان از آب آن جهت نوشیدن استفاده کرد. هوا در این منطقه بسیار متغیر است.به  طوری که ما هوای آفتابی ، مه گرفته و بارانی را تجربه کردیم. لذا همراه داشتن وسایل لازم و مناسب از قبیل پانچو ، بارانی ، روکش کوله و کفش کوهنوردی را توصیه می کنیم. نهار را می توان بعد از گردنه و در کنار چشمه دیگری که تحت عنوان چشمه شماره 2 مشخصات جغرافیایی آن آورده شده ،صرف کرد. درختان بلوط ، ممرز ، آزاد و افرا بیشترین پوشش گیاهی را تشکیل داده اند. به تدریج ارتفاع را کم می کنیم تا به ابتدای رودخانه می رسیم به موازات رودخانه ادامه مسیر داده ، وارد جاده ای خاکی می شویم ، این جاده ما را به روستای تیله کنار و سپس شهر ساحلی سلمان شهر می رساند.GPS کل مسافت طی شده را 25 کیلومتر نشان می دهد. این مسیر را با احتساب زمانهای استراحت در 10 ساعت پیموده ایم.هر چند به خاطر بارشهای پراکنده و مه آلودبودن مسیر بسیاری از زیبایی های بصری را از دست دادیم و گل آلود بودن زمین مشکلاتی را در حرکت به وجود آورد ولی به دلیل مشخص بودن مسیر از کنار خط لوله گاز و همچنین استفاده از GPS مشکل اساسی در مسیر یابی را نداشتیم. لذا به افراد و گروههایی که آشنایی کافی با مناطق جنگلی را ندارند و قصد پیاده روی سبک در مسیری جنگلی را دارند ، اجرا این برنامه را توصیه می کنیم.

افشین ایران پور

کانون گردشگران جوان ایران

iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته گزارش پیاده روی کلاردشت به متل قو اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

 کوه شاه البرز در شمال شهرستان طالقان قرار دارد.می توان از چند مسیر به قله شاه البرز صعود کرد. بهترین مسیر صعود از روستای حسن جون است. روستای حسن جون در پنج کیلومتری شهرک(مرکز طالقان) واقع شده است. زمان بندی مناسب جهت صعود به قله شاه البرز از ارکان اساسی اجرای یک برنامه موفق است.درصورتیکه صعودی دلچسب و به دور از استرس را برای گروه خود در نظر گرفته اید برای این برنامه  1/5 تا 2 روز را در نظر بگیرید.

حسن جون روستایی زیبا و ییلاقی است که اکثر اهالی آن به شهر کوچ کرده اند و به صورت فصلی در این روستا ساکن می شوند. باغ داری شغل ساکنین دائمی این روستا است ، باغهای سیب،گردو و گلابی عمده محصولات آن را تشکیل می دهند. دامداری هم رونقی نسبی دارد.دره حسن جون به سمت شمال گسترش پیدا کرده است و دره ای خوش آب و هوا است که رودخانه ای دائمی در آن جریان دارد،این رودخانه نهایتا به رودخانه شاهرود طالقان می پیوندد و کمی جلوتر وارد دریاچه سد طالقان می شود.سد طالقان ، سدی خاکی با هسته رسی است که در بهار 1385افتتاح شد.آبگیری این سد از پاییز 84 شروع شد و نقش مهمی در کنترل سیلابها و تقسیم آب کشاورزی منطقه حاصلخیز طالقان دارد. گفته می شود در آینده بخشی از آب این سد به تهران منتقل خواهد شد. با ایجاد این سد و افزایش رطوبت منطقه به تدریج اکوسیستم منطقه تغییر خواهد کرد.

حسن جون 1935 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. مسیر صعود از داخل روستا کاملا مشخص است و از کنار جوی می گذرد.پس از پیمودن 5 کیلومتر در جهت شمال دو دره در پیش رو نمایان می شود ، به این محلدوروان می گویند که محل اصلی تقسیم آب روستا است. دره شرقی را به سمت شمال شرقی ادامه مسیر می دهیم . البته از مسیر غربی هم می شود به قله صعود کرد ولی ما طبق نقشه ای که از قبل روی GPS خود نصب کرده بودیم ، مسیر شمال شرقی را انتخاب کردیم.در انتهای این دره باغها و درختان کنار رودخانه تمام می شود و مجددا به دو راهی دیگری در میان دو دره می رسیم.تابلو سفید رنگی مسیر درست را در سمت چپ به ما نشان می دهد که روی آن نوشته شده:”خشک چال،یورد عباس آقا،قله شاه البرز، میان آب“. تا اینجای مسیر حدود 7 کیلومتر را در حدود 3/5 ساعت طی کرده ایم. دره سمت راست بعد از حدود نیم ساعت به آبشاری زیبا که حدود 15 متر ارتفاع دارد،ختم می شود، ادامه مسیر از این راه با وسایل فنی امکان پذیر است.اما مسیر سمت چپ به روی یال سوار می شود که پس از نیم ساعت شیب نسبتا تند به دو راهی دیگری می رسد که تابلو راهنما مسیر صعود به قله و خشک چال و یورد عباس آقا را در سمت چپ و میان آب را در سمت راست نشان می دهد.برای صعود به قله از دو مسیر می توان صعود کرد.مسیر سمت چپ، مسیر عادی با شیب نسبتا کمتر است ولی مسیر سمت راست طولانی تر بوده وتا رسیدن به قله شیب تندتری دارد.ما مسیر سمت راست را که به میان آب ختم می شود را انتخاب کردیم. کوه های صخره ا ی با پرتگاه های عظیم در سمت شرقی ما قرار دارند و منظره ای زیبا را خصوصا در هنگام طلوع خورشید نمایان می سازند . در 2 کیلومتری دو راهی اخیر به گوسفندسرایی می رسیم که با هدایت آب چشمه ، آبشخور مناسبی برای گوسفندان درست کرده اند و محل مناسبی نیز جهت استراحت دارد.یکساعت بعد به پای کوه و چشمه معروف میان آب می رسیم.محل اتراق دامداران منطقه که در این موقع از سال ( اواخر شهریورماه) اثری از آنها دیده نمی شود، کاملا مشخص است.شواهد نشان می دهد که چادرهای زیادی در این منطقه بر پا بوده است و گوسفندسرای بزرگی در آنجا وجود دارد.تا این محل بیش از 15 کیلومتر راه آمده ایم.میان آب در ارتفاع 2877 متری قرار دارد.با یک حساب سر انگشتی می فهمیم که بیش از  1300 متر را باید صعود کنیم.کوله پشتی های خود را در مکان مناسبی می گذاریم و کمی سبکتر از روی یک یال پرشیب صعود خود را شروع می کنیم . شیب تند به سرعت خستگی را در چهره ها نمایان می سازد ولی وقتی می بینیم که چیزی به ظهر نمانده،به ناچار از زمان استراحت کم کرده و به سرعت خود اضافه می کنیم.بعد از 3 کیلومتر به خط الراس کوه می رسیم.قله شاه البرز در فاصله دوری در غرب ما قرار دارد و قله سات در سمت شرق به نظر نزدیکتر می آید. در دره شمالی هنوز آثار برف و یخ وجود دارد و در کوهپایه روبرو خرس مادر و توله اش مشغول گردش هستند. مادر با دیدن ما نعره ای بلند می کشد و توله اش را نزدیک خودش نگه می دارد.شیب انتهایی کوه که حدودا تا قله 1/5 کیلومتر و 300 متر اختلاف ارتفاع دارد، بیش از نیم ساعت طول نمی کشد.قله شاه البرز(ارتفاع 4164 متر) ، قله  عجیبی است چرا که بلندترین نقطه در مکانی قرار دارد که برای رسیدن به آن باید از گذرگاهی باریک گذشت که دو سوی آن دره ای عمیق به عمق بیش از 300 متر قرار دارد .در سمت پرتگاه شمالی، یخچال دائمی شاه البرز قرار دارد. وقتی رو به شمال ایستاده ایم می توانیم در سمت شمال ابرهای خوابیده بر روی دره سه هزار،در شمال غربی کوههای تخت سلیمان،علم کوه وخرسان،در شمال شرقی قله سات،در غرب قله سفیدآب را دید.در جنوب نیز دره های مشرف به طالقان و دریاچه سد طالقان نمای زیبایی دارد.بعلت باد شدیدی که روی قله می وزید،بیش از نیم ساعت نتوانستیم از زیبایی های آن استفاده کنیم و به سرعت برگشتیم.

مسیر عادی صعود را می توان از روی قله کاملا دنبال کرد.مسیر پاخورده در روی یال اصلی کوه در بسیاری از جاها با سنگ چین هایی مشخص شده است.یورد عباس آقا و خشک چال که چشمه آب دارند هم از قله کاملا مشخص هستند.ما در مسیر برگشت کوتاهترین راه را برای رسیدن به محل مخفی گاه کوله پشتی ها طی کردیم ، چرا که قبلا این محل را روی GPS علامت گذاری کرده بودیم.مسیر برگشت نیز تقریبا به استثنای قله تا میان آب ، مسیر طولانی و وقت گیری است لذا باید به این امر توجه کرد و در صورتیکه به هر دلیل به تاریکی هوا برخوردیم ، بهتر است از ادامه مسیر صرف نظر کنیم و با استراحت بیشتر از خطرات احتمالی بکاهیم.

 پانویس:

• در روستای حسن جون پارکینگ عمومی وجود دارد(شبی 2000 تومان)
• فاصله روستای حسن جون تا قله از مسیر میان آبحدود 20 کیلومتر است و باید بیش از 2200 متر صعود کرد.
• بعد از میان آبمحلی برای برداشتن آب وجود ندارد لذا در مواقع گرم سال به این نکته باید توجه داشت.
• همانطور که قبلا نیز گفته شد این برنامه کوه پیمایی طولانی دارد ( حدود 40 کیلومتر)پس بهتر است تمهیدات لازم را قبل از اجرا اندیشید. ما پیشنهاد می کنیم که این برنامه 1/5 تا 2 روزه اجرا شود و وسایل لازم جهت شب مانی برداشته شود.

                                                              افشین ایران پور

                                                       کانون گردشگران جوان ایران

                                                             iranpour@kanoonirangardan.ir/

نوشته قله شاه البرز اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

ساعت 6:45 صبح 31 مرداد 1385 ‏‏، 31 نفر از اعضاء کانون گردشگران جوان ایران جهت بازدید از غار بورنیک عازم جاده فیروزکوه شد.پس از عبور از رودهن و صرف صبحانه وارد جاده فیروزکوه شدیم.پس از عبور از تونل پنجم و درست قبل از ورودی تونل ششم(125 کیلومتری تهران) ، جاده خاکی در سمت شرقی تونل وجود دارد که پس از حدود 2 کیلومتر به روستـای هرانده ختــــم  می شود. در  امتداد رودخانه به سمت شرق حرکت می کنیم و پس از 45 دقیقه و طی 2500 متر وارد مسیر پاخورده ای که در سمت جنوب قرار دارد و با شیب نسبتاً تندی ارتفــــــاع می گیرد، می شویم . تا دهانه غار 1200 متر را طی می کنیم . مسیر کاملا مشخص است و وجود چند درخت سرو در نزدیک در غار علامت خوبی است.

غار بورنیک دهانه بزرگ و  دو ورودی اصلی دارد. ورودی غربی قبلاً توسط یکی از اعضاء تیم بازدید شده که به گفته او بیش از 5 ساعت برای ورود و بازدید از تونلهای اصلی زمان لازم است. ورودی شرقی  با پله های سیمانی مشخص می شود . بیش از 100 متر را می توان از روی این پله ها عبور کرد و تا عمق 50 متری غار پیش رفت. کوله پشتی ها را در مکان مناسبی در داخل غار جا سازی کردیم و به سمت انتهای غار حرکت کردیم. پس از1:30ساعت به انتهای مسیر اصلی رسیدیم. پیشروی بیش از این نیازمند وسایل فنی است. استلاگمیت ها و استلاکتیت های زیبایی در جای جای غار دیده می شود که تعدادی از آنها توسط افراد نا آگاه از بین رفته است. چند دقیقه سکوت مطلق در هنگامی که تمام چراغ قوه ها خاموش است . تجربه ای منحصر به فرد است. که به تمام دوستانی که برای نخستین بار غارنوردی را تجربه می کنند توصیه می شود.

نهار را در کنار رودخانه نمرود که یکی از شاخه های اصلی حبله رود است صرف کردیم. آبتنی در این رود به علت اینکه علی رغم جریان سریع ، سنگهای بزرگ ندارد، بسیار لذت بخش است. و خستگی چندین ساعت پیاده روی را در این فصل از سال از تن به در می کند.

در تمام طول مسیر و در کنار رودخانه باغ های بسیار زیبایی ساخته شده که عمدتاً باغ سیب است.

این برنامه حدود ساعت 8 شب با رسیدن به تهران پایان یافت.

مختصات جغرافیایی دهانه غار بورنیک :

افشین ایران پور

iranpour@kanoonirangardan.ir

نوشته غار بورنیک اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

گزارش بازدید از میراث فرهنگی شهر ری:

جمعه 27 مرداد 1385 ، 14 نفر از اعضاء کانون گردشگران جوان ایران طی برنامه ای یک روزه از مناطق باستانی و فرهنگی شهر ری بازدید کردند.

             شروع برنامه ساعت 8:30 از فلکه صادقیه به سمت شهر ری از طریق بزرگراه نواب و آزادگان.

              به ترتیب مکانهای زیر بازدید شد:

1-قبرستان ابن بابویه:

آرامگاه ابن بابویه (وفات 370 شمسی) ملقب به صدوق مولف کتاب من لایحضرالفصیح. از کتب چهارگانه ارکان شیعه است و در آن حدود 9044 حدیث گردآوری شده است. این آرامگاه بر روی سکوی هشت ضلعی بلندی ساخته شده که مدخل اصلی آن از طرف شرق است که بعد از گذر از ایوان ورودی به رواق و از آنجا داخل حرم می شوند.

قسمت غرب قبرستان، آرامگاه بزرگ پهلوان،تختی (1309-1346) و در قسمت جنوب، آرامگاه دهخدا (1258-1334)واقع شده است. در این مکان آرامگاه میرزا ابوالحسن طباطبایی، میرزا طاهر تنکابنی (فیلسوف) و میرزاده عشقی….نیز قرار دارند.

زمان مناسب برای بازدید: نیم ساعت

2 ـ برج طغرل

برج آرامگاه طـغرل بیک ملقب به رکن الدین والدوله بنیان گذار سلسله سلجوقی ( سده ششم )   می باشد.

 بنا از داخل مدور و از بیرون به شکل 24 پر می باشد در محوطه ی این بنـا نیز آرامگاه میر سید محیط طباطبایی که استاد فرهنگ و ادبیات فارسی است قرار دارد. این برج در فاصله اندکی از ابن بابویه قرار دارد، گفته شده که این برج در گذشته گنبد داشته است ولی در گذر زمان تخریب شده است .

زمان مناسب برای بازدید : نیم ساعت

3 ـ چشمه علی و قلعه ری

قلعه ی ری که دور تا دور شهر ری واقع شده بود قدمتی نزدیک به هزار سال دارد که در زمان  حمله ی اعراب و مغولها با فتح شهر و مهاجرت مردم به ورامین قسمت اعظمی از این دیوار تخریب شد. هم اکنون قسمتی از آن بازسازی شده است ، بقایای دیگر این حصار در قسمت شرقی باقی مانده است . چشمه علی که مظهر نهر سورین است و این نام منسوب به سورنا سردار معروف دوره اشکانی است. مظهر چشمه در گذشته استخری بوده که جهت شستشوی فرش ، آبتنی و .. استفاده می شده و از تفریح گاه های ری باستان بوده است.

 از آب فراوان این چشمه برای آبیاری مزارع اطراف استفاده می شده است. اکنون با محوطه سازی زیبایی که در کنار این چشمه صورت گرفته است محیط مناسبی جهت تفریح خانواده ها ایجاد شده است. هم چنان کودکان در استخرچه های مسیرآب آبتنی می کنند. بر روی صخره کنار چشمه به دستور فتحعلی شاه قاجار ( 1210 شمسی ) نقش برجسته ای ایجاد شده است .

زمان مناسب برای بازدید : یک ساعت

4 ـ آرامگاه باغچه بان

جبار باغچه بان موسس اولین مدرسه ی کر و لال ها در ایران ( 1345 ـ 1264 ) از مفاخر ملی ایران است . قبر او در داخل حیاط خانه ای متروک قرار دارد .

زمان مناسب برای بازدید : 15 دقیقه

5 ـ‌ قلعه ی رشکان

این قلعه متعلق به دوره ی اشکانی است و در آن زمان پایه ریزی شد . ری در دوره اشکانیان پایتخت بوده و نام « ارشکیه » داشته است . دژ عظیم اشکان روی تپه طبرک قرار دارد که طبقه ی زیرین این قلعه متعلق به زمان پارتها است و طبقه بالایی در دوره ی سلجوقی و حتی قاجارها نیز مورد استفاده قرار گرفته است .

 این مکان در فاصله کارخانه ی سیمان شهر ری و کارخانه گلیسیرین قرار دارد . آثاری نیز از دوره سلجوقی در قسمت جنوبی تپه وجود دارد .

زمان مناسب برای بازدید : یک ساعت

6 ـ دخمه گبر

این اثر متعلق به دوره ی ساسانی است و در دامنه کوه بی بی شهربانو ( جنوب شرقی تهران ) قرار دارد. زرتشتیان قدیم در این مکان در گذشتگان خود را قرار می دادند تا توسط پرندگان و لاشخورها از بین برود . سپس استخوانهای باقی مانده را در استودان که

از سنگ ، آهک یا گل ساخته می شد ،   می ریختند . زیرا اعتقاد داشتند دفن مرده در خاک و یا انداختن آن در آب و یا سوزاندن در آتش گناه دارد ، ایشان عناصر چهارگانه (‌ آب ، باد ،‌آتش و خاک )‌را مقدس و آلودن آن را ناروا  می دانستند .

زمان مناسب برای بازدید : 45 دقیقه

7 ـ زندان هارون

مکان این زندان در دامنه کوه های مسگر آباد در ده کیلومتری تهران به خراسان قرار دارد و زمان احداث آن به دوره ی آل بویه ( قرن 4 قمری ) بر میگردد . بنایی مربع شکل است که در دو طبقه ساخته شده و طبقه اول چهار اتاق داشته است که از سنگهای نامنظم سیاه رنگ با ملاط گچ ساخته شده است .

 اتاقهای طبقه دوم آجری بوده که از بین رفته است . برای رسیده به این بنا از کنار جاده خاوران و از مجاور پادگان قدس باید 1400 متر را پیاده روی کرد .

زمان مناسب برای بازدید : دو ساعت

8 ـ گنبد اینانج

این مکان آرامگاه سلطنتی اوایل دوره ی اسلامی است که در آن زمان مرده های را دفن نمی کردند و آنها را لای سنگها می گذاشتند .

 این گنبد مدور است ( قطر 36 متر)این محل به حسام الدین سنقر اینانج منسوب است که پس از شکست از غزان از خراسان گریخت و به ری آمد  (532 شمسی) وی 6 سال بعد به دست غلامانش کشته شد و پیکر او را در دامنه همین کوه دفن کردند.

زمان مناسب برای بازدید : نیم ساعت

9 ـ برج نقارخانه ( برج یزید یا برج شیطان )

این برج بالای گنبد اینانج قرار گرفته است و متعلق به دوران سلجوقی است و از سنگ ، گچ و آجر ساخته شده است .

 گفته می شود که تزئیناتی از کاشی های طلائی در حاشیه بالای این برج وجود داشته که در ابتدای قرن حاضر کنده شده است .

زمان مناسب برای بازدید : نیم ساعت

10 ـ‌ مقبره زیرین و زبرین

استودان هایی هستند که در دامنه کوه نقارخانه قرار دارد .

زمان مناسب برای بازدید:نیم ساعت

11 ـ آتشکده ری

در جاده ورامین و از داخل شهرک قلعه نو جاده ای به سمت جنوب ادامه دارد که پس از دو کیلومتر به تپه ای می رسد که بنای آتشکده قدیم ری بر روی آن به چشم می خورد، به این تپه ،تپه میل می گویند. این آتشکده متعلق به دوران ساسانی است فرم این بنا به صورت چهار طاقی است . در ساخت این مکان خشت و سنگ و ساروج بکار رفته است .

 دالان باریک و درازی از زیر این چهار طاقی حفر شده است که به نظر می رسد خروجی مخفی است . چندین دوره حفاری در این تپه صورت گرفته است ، گچبری های بسیار زیبایی از آن کشف شده که در موزه ایران باستان و هم چنین در موزه کوچکی که در محل همین تپه قرار دارد نگهداری می شوند .

زمان مناسب برای بازدید : 2 ساعت

 کانون گردشگران جوان ایران

شادی توکلی

نوشته گزارش سفر یک روزه شهر ری اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

امسال نیز طبق سنت هر ساله تصمیم گرفتیم که سفر دیگری به منطقه خلخال و تالش داشته باشیم. بنابر تجربیات سالهای گذشته اواخر خرداد و اوایل تیر مناسبترین زمان برای سفر به این منطقه است. پس از بررسی ها و مشورت با برخی افراد آشنا به منطقه، مسیر لُمبر به آق اولر جهت پیاده روی انتخاب شد.طبق معمول مسیر حرکت را در روی نقشه 1:250000 مشخص کردیم و اطلاعات ثبت شده را با استفاده از نرم افزار به GPS وارد کردیم.تا الان مطمئن هستیم که گم نخواهیم شد! همچنین با استفاده از این نرم افزار تخمین زدیم که در یک و نیم روز زمانی که برای اجرای این برنامه در نظر گرفته ایم باید حدود25 کیلومتر پیاده روی کنیم. ساعت 10 شب 7 تیر سال 85 درترمینال غرب جمع 39 نفره ما کامل شد. همه با شور و شوق فراوان آماده بودند تا پا در سفر ماجراجویانه دیگر بگذارند. پس از سوار شدن به اتوبوس به سمت خلخال حرکت کردیم.مثل اینکه ترافیک تهران باز هم دست بردارمان نیست. شهر خاکستری میخواهد به هر طریقی که شده مانع از سفرمان شود. اما شوق رهایی از شلوغی و دود ماشین کمکمان می کند تا بالاخره پس از یک ساعت از چنگال ترافیک بگریزیم و مسیرمان را به سمت مقصد ادامه دهیم. پس از استراحت کوتاهی در رودبار حدود ساعت 4 صبح وارد جاده اسالم به خلخال شدیم. مسیری سحرانگیز که حتی پس از چند بار سفر نیز چشم نواز خواهد بود. همه بچهها با ولع مشغول تماشای درختان سرسبز و جاده جنگلی زیبای مسیرشدند. کمکم مراتع سرسبزجای جنگلهای انبوه را گرفت. توقف کوتاهی جهت صبحانه، فرصت این را برایمان فراهم کرد تا با نوازش باد خنک صبحگاهی کوهستان و صبحانه مفصل با کره و پنیر و عسل طبیعی جانی تازه بگیریم و پس از 45 دقیقه توقف مسیرمان را ادامه دهیم.

بی شک گردنه خلخال – اسالم یکی از زیباترین جاده های کوهستانی ایران است.گذر از این منطقه لحظاتی پس از طلوع آفتاب و مشاهده مه غلیظ خوابیده در کف دره و کوههای سر به فلک کشیده که با سرفرازی از چنگ مه گریختهاند و با تلاء لو خورشید خود را آراستهاند چشم را جادوی خویش میسازد.

ساعت 8:20 به خلخال رسیدیم و از آنجا به سمت روستای لمبر حرکت کردیم. در کیلومتر 2/12 جاده خلخال به کیوی و در سمت راست جاده وارد مسیر فرعی میشویم که ما را به روستای لمبر میرساند. روستای لمبر در 21 کیلومتری شهر خلخال واقع شده است و مردم منطقه اکثراَ کرد هستند و به گویش کردی صحبت میکنند (در اکثر نقشهها این محل به اسم لمبر پائین ذکر شده و منطقه ییلاق اهالی لمبر که در ادامه میآید را با نام لمبر آوردهاند). در بدو ورودمان به روستا بچهها هستند که به استقبالمان میآیند.کمکم سر و کله بزرگترهای کنجکاو هم پیدا میشود. با هم گپی میزنیم و راهنماییهای لازم را از افراد با تجربه روستا کسب میکنیم. ساعت 9:30 با پای پیاده ! از لمبر به سمت مقصد نهایی که روستای آق اولر در منطقه تالش است حرکت میکنیم. پس از طی مسیر کوتاهی در جاده خاکی از جاده اصلی منحرف میشویم تا طبیعت بکر منطقه را از دست نداده باشیم. ساعت 11:30 به سر گردنه میرسیم تا اینجا 2400 متر را آمدهایم. و ارتفاع گردنه که بلندترین نقطه مسیر میباشد توسط GPS برابر 2324 متر نشان داده می شود. نیم ساعت بعد به ییلاقهای لمبر که همانطور که گفته شد در روی نقشهها با نام لمبر نشان داده شده است رسیدیم. ارتفاع این روستا از سطح دریا 2286 متر و فاصله آن از روستای اصلی لمبر 5400 متر است.

عدهای از اهالی روستا به استقبال ما میهمانان ناخوانده آمدهاند. شوق دیدن میهمان را میشد به خوبی در چشمهایشان دید. به گرمی با ما به صحبت نشستند و دعوتمان کردند که در منزلشان توقف و استراحت کنیم. اما هنوز مسافت زیادی از مسیر باقی بود.بنابراین پس از خرید دوغ و نان محلی و برخی وسایل مورد نیاز بچه ها از تنها مغازه روستا، روستای لمبر را با بدرقه اهالی به سمت چشمه آب کلیه ترک کردیم.

کمکم دشتها و مراتع سرسبز خلخال و تالش را در چشماندازمان میدیدیم. تپه ماهورهایی که با سرسبزی خود چشم را مینوازند. نوازش لطیف باد خنک کوهستان بر روی صورتمان، صدای باد همراه با نغمه پرندگان و آوای رمههای بزرگ گوسفندان که در سراسر دشت پراکنده بودند مانند یک هارمونی روح و جسمان را به تسخیر خود در میآورد. همه بچهها که با لمس این زیبایی به دور از هیاهوی شهر به وجد آمده بودند با خواندن جاودان نغمههایی از ایران زمین سعی داشتند که در این سمفونی شریک باشند.

 از روی نقشهای که در روی GPS پیاده کرده بودیم به راهمان ادامه دادیم. در حدود ساعت 1:30 ظهر به چشمه آب کلیه که از چشمههای آب معدنی منطقه میباشد رسیدیم. ارتفاع این نقطه از سطح دریا 2222 متر و فاصله از روستای اصلی لمبر 9100متر است.

دشتی وسیع و پهناور که از سمت شرق به یک کوه بلند محصور میشود. وجه تسمیه این چشمه به دلیل فوایدی است که از آن جهت درمان سنگ کلیه ذکر میکنند. و از نقاط تفریحی اهالی مناطق اطراف به ویژه در روزهای پنجشنبه و جمعه میباشد. در اینجا عدهای از اهالی کوچنشین تالش قهوهخانههایی را جهت پذیرایی از مسافرین و گردشگران دایر کردهاند.

پس از خوردن نهار و چای با توجه به زیبایی وصف ناپذیر منطقه، دسترسی به چشمه آب و وجود تپههای اطراف که می توانستند ما را از گزند بادهای سرد شب حفظ کنند و رطوبت کمتر هوا نسبت به نقاط کم ارتفاع تر تصمیم گرفتیم که شب را در همین جا توقف کنیم.

 پس از بر پا کردن چادرها عدهای از بچه ها به گشتزنی در مناطق اطراف پرداختند و عدهای به صحبت و گفتگو و عدهای هم با کرایه اسب از بومیان به سوارکاری مشغول شدند. شام هم کباب خوشمزهای بود که از گوشت تازه گوسفند توسط ییلاقنشینان برایمان فراهم شد. کمکم آماده خواب میشدیم که یکی از شبانان اطراف به سراغمان آمد و با نواختن نی برایمان رسم میهمان نوازی خود را به جا آورد. پس عدهای از بچهها درون چادرها و عدهای نیز در زیر آسمان پرستاره که جا برای سوزن انداختن نیز نداشت کیسه خواب خود را پهن کردند و به خواب رفتند (واقعاَ خوابیدن در زیر آسمان پرستازه در هوای خنک کوهستان و سکوت حاکم در کوه لذتی است که نمیتوان بر روی کاغذ وصف کرد و نیاز به تجربه شخصی برای هر فرد دارد).

کمکم صدای رمهها گوسفندان و پارس سگها به گوش میرسید و نوید از رسیدن صبح را میداد. خورشید نیز خود را از پشت کوههای مه گرفته بالا میکشید و تابش پرتوهای خورشید از بین مه صبحگاهی که منطقه را فرا گرفته بود مناظر بدیع و دلفریبی را ایجاد میکرد.

پس از خوردن شیر و نان محلی خریداری شده از چوپانان، ساعت 9 چادرها را برچیدیم و مسیرمان را از سر گرفتیم. پس از طی نیم ساعت به تعدادی چادر ییلاقنشینان تالشی که در اصطلاح محلی پری گفته می شود رسیدیم. این منطقه ییلاق چم چمی نام داشت که از ییلاقهای اهالی تالش است که ایام تابستان را در آنجا سپری میکنند. در حدود ساعت 11 پس از طی 13100 متر از روستای لمبر در ارتفاع 1642 متری از سطح دریا وارد روستای سله یوردی شدیم. روستایی واقع در جنگلهای تالش با آب وهوایی مرطوب. پس از استراحت کوتاهی در این روستا وارد جنگل شدیم.

 حرکت در جنگلهای بکر و دستنخورده با درختان بلند و در هم تنیده و صدای غرش رودخانه که از کف دره به گوش میرسد حس غریبی را در انسان ایجاد میکند. حس ماجراجویی و کمی ترس، لذت زیبایی را دو چندان میکند. با طی مسیر که کمی نیز پرشیب می باشد به کف دره و به لب رودخانه کرگانرود رسیدیم. این رودخانه از کوههای تالش سرچشمه میگیرد و در شهر هشتپر به دریا میریزد. در کنار رودخانه و پس از طی500متر و گذر از عرض رودخانه وارد جاده اصلی شدیم که به سمت آقاولر میرفت.

نزدیک آقاولر در محله حسندریه استراحت کوتاهی داشتیم و حدود ساعت 3:20 پس از طی 24 کیلومتر در روستای آقاولر از روستاهای باستانی منطقه تالش بودیم. روستایی بزرگ با مردمی خونگرم که اکثراَ از ییلاقنشینان میباشند. مشاهده کاوشهای باستانشناسان در منطقه و کاخهای دوران هلاکو و رامبد حاکم منطقه تالش (سردار امجد) نشان از تمدن قدیمی این منطقه میدادند. از آنجا با کرایه دو دستگاه نیسان خود را به شهر هشتپر و ساحل دریا رساندیم. ساحل شنی و زیبای قرق و آب تنی در دریا، تا حدودی گرد و غبار و خستگی راه را از تن ما بیرون کرد. ساعت 6:30 عصر و پس از یک سفر خاطرهانگیز و کسب تجربیات جدید، هشتپر را به مقصد تهران ترک کردیم.

هومن یحیی زاده/

کانون گردشگران جوان ایران

/ hoommaan@yahoo.com

نام محل	ارتفاع(متر)	فاصله از محل قبلی(متر)	مختصات
لنبر	1946		N:37° 44′ 42.8” E:48° 31′ 11.2”
گردنه	2316	2400	N:37° 46′ 40.4” E:48° 32′ 35.7′
لنبر علیا	2283	3000	N:37° 47′ 03.9” E:48° 33′ 00.6”
آب کلیه	2222	3700	N:37° 47′ 59.9” E:48° 34′ 32.0”
صله یوردی	1642	4000	N:37° 49′ 01.5” E:48° 36′ 21.6”
حسن دریه	1192		N:37° 50′ 57.1” E:48° 37′ 25.2”
آق اولر	1123	11800	N:37° 51′ 55.1” E:48° 38′ 56.0”

نوشته لنبر به آق اولر اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

برنامه ریزی برای بازدید از مناطق طبیعی و گردشگری در فصل بهار دشوار است.تمامی ایران در این فصل زیبا و سرسبز است.به نظر می رسد که برنامه های دامنه نوردی در اوایل فصل بهار طرفداران بیشتری نسبت به فتح قلل مرتفع دارد.

یکی از برنامه های جذاب و متنوع در اوایل فصل بهار بازدید از مناطق بختیاری و بازدید از دامنه های زاگرس است.

کارون پر آب ترین و طویل ترین رودخانه داخل ایران است که شاخه های اصلی آن از قبیل خرسان،دوآب و بازفت از کوههای زاگرس بختیاری سرچشمه می گیرد.طول رودخانه کارون حدود 950 کیلومتر و وسعت حوزه آبریز آن 60000 کیلومتر مربع است که بخشی از آن قابل کشتیرانی است.

طبیعت زاگرس با کوهها و صخره های منحصر به فرد و جنگلهای بلوط که در این فصل با کشتزارهای گندم و جو فرش شده است ، بسیار دیدنی است.

سد کارون 3 در 28 کیلومتری شرق شهرستان باستانی ایذه در شمال شرقی استان خوزستان و بر روی رودخانه کارون ساخته شده است.این سد بلندترین سد کشور است ( 205 متر از پی) آبگیری این سد از سال 1383 شروع شد.برخی از آثار تاریخی و باستانی که در حوزه دریاچه پشت سد قرار داشتند، قبل از آبگیری شناسایی و مستند سازی شدند و اکنون نیز بیش از 150 متر در زیر آب قرار دارند.

دریاچه کارون 3 حدود 60 کیلومتر درازا دارد و دو پل قوسی بسیار زیبا که در محور ایذه به دهدز بر روی دریاچه نصب شده است ، نمای زیبایی به این جاده داده است.

روستای شیوند یکی از 30 روستایی است که پس از آبگیری سد راه ارتباطی زمینی آن قطع شده است و تنها با استفاده از قایق می توان به آن دسترسی داشت.

5 کیلومتر بعد از سد کارون و پس از عبور از روی پلهای قوسی به سمت دهدزبه روستای رکعت در کنار جاده می رسیم. جاده فرعی کوچکی ما را تا نزدیک دریاچه هدایت می کند. همه روزه قایق هایی برای رفت و آمد اهالی روستاهای اطراف دریاچه در اینجا وجود دارد.

بارج(کشتی کوچکی که برای حمل و نقل اتومبیل و وسایل سنگین موتوری استفاده می شود)که متعلق به شرکت آب نیرواست و وظیفه حمل و نقل مسافرین و بارهای ساکنین را به عهده دارد حدود ساعت 8 صبح به سمت روستای شیوند حرکت می کند. حدود 13 کیلومتر قایق سواری بر روی دریاچه ، تجربه ای لذت بخش است، مناظر اطراف بسیار دیدنی است خصوصا اینکه هنوز در بسیاری از مناطق درختانی که تا نیمه در آب هستند را می توان مشاهده کرد. با قایق موتوری حدودا 35 دقیقه وبا بارج این مسافت 1/5 ساعته طی می شود.

روستای شیوند در کرانه غربی دریاچه قرار دارد و روستای بزرگی است که علی رغم قطع ارتباطات زمینی هنوز بسیار شاداب به نظر می رسد و زندگی در آن به زیبایی جریان دارد.

برای رسیدن به آبشار شیوند پس از عبور از روستا وارد دره ای می شویم که رود پر آبی در آن جریان دارد. بعد از حدود 2 ساعت پیاده روی و طی 5 کیلومتر در میان این دره به آبشار بلند و پر آب شیوند می رسیم که حدود 90 متر ارتفاع دارد. با کمی حوصله و حدود نیم ساعت پیاده روی می توان به بالای آبشار رسید.آبشار شیوند درست در دامنه های شرقی کوه منگشت قرار دارد.در ارتفاعات بالاتر نیز چندین آبشار به چشم می خورد که بازدید از آنها زمان بیشتری لازم دارد.

در روستای شیوند کاروانسرای قدیمی وجود دارد که در آن چاهی عجیب به عمق حدود 20 متر و قطری برابر 60متر وجود دارد که دارای 3 غار است . در محوطه وسط آن سنگچینهایی به شکل نیمدایره و تودر تو دیده می شود. چاه دیگری در نزدیکی کاروانسرا است که گفته می شود عمق آن 60 متر و قطرش 20متر است و در این روستا به زندان شهرت دارد.

روستائیان شیوند مردمانی مهربان و مهمان نواز هستند. این افراد عمدتا کشاورز هستند و درباغهای فراوان گردو ، انجیر و انار و مزارع گندم و جو مشغول کار هستند. می توانید به راحتی در اطراف روستا چادر بزنید و از محصولات ویژه که عمدتا عسل، انجیر خشک و بند شده و رب انار است به عنوان نمونه ای از سوغاتی های این روستا به منزل ببرید.

 افشین ایران پور

 “کانون گردشگران جوان ایران”

                      Iranpour@kanoonirangardan.ir               

نوشته آبشار شیوند و دریاچه سد کارون 3 اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.