سار پرنده‌ای است خیلی اجتماعی و بسیار پر سروصدا که اغلب صدای پرندگان دیگر را تقلید می کند.سار در ایران در همه ی کشور پراکنده است؛ اما در نیمه ی شمالی، سراسر سال دیده می شود. این در حالی است که در نیمه ی جنوبی ( مخصوصا در سیستان و دریاچه هامون )فقط زمستان ها مشاهده می گردد.

سار در جنگل ها، روستا ها، باغ ها ،علف زارها و لابه لای درختان و نی زارها زندگی می کند. اندازه: طول بدن این پرنده ۲۱ سانتی متر است.دم و بال های کوتاهی دارد که در هنگام پرواز سریع و مستقیم، مثلثی شکل دیده می شود. پرنده ی بالغ هنگام تولید مثل ، با پر و بال سیاه شفاف و تعداد فراوانی خال های کوچک سفید و سینه و سر شانه ی بنفش دیده می شود.

سار ماده در سوراخ درختان یا دیوارهای ساختمان ها ، ۵ تا ۷ تخم تقریبا آبی رنگ می گذارد. هر دو جفت به نوبت ۱۲ تا ۱۵ روز روی تخم ها می خوابند. جوجه ها می توانند پس از ۲۰ تا ۲۲ روز پرواز کنند.این پرنده از حشره ها، دانه ها و هر چیزی که پیدا می کند، تغذیه می کند. گاهی تعداد آن ها آن قدر زیاد می شود که آسمان را سیاه می کنند. شناسایی سارها هنگام پرواز بسیار آسان است. زیرا بال هایی مثلثی شکل دارند که پیش از نشستن روی زمین با درختان ، مسافت کوتاهی با بال باز پرواز می کنند که به این حرکت ، بال بازروی می گویند .

منبع:سایت صدا و سیما مرکز زاهدان

نوشته سار اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

به استثنای گونه کفتار راه‌راه که زیستگاه آن قاره‌های آسیا و آفریقاست، سه گونه دیگر یعنی کفتار خال‌دار، کفتار قهوه‌ای وگرگ خاکی فقط در آفریقا زندگی می‌کنند.

کفتار راه راه:

افراد این خانواده که ما را یاد سگ می اندازد. عمدتا لاشه خوار بوده و بدین وسیله نقش مهمی را در پاکسازی طبیعت و جلوگیری از انتشار بیماری ها و آلودگی ها برعهده دارند. کفتار راه راه یک گوشتخوار متوسط الاندازه است با سری بزرگ و دستهایی بلند که از پاها بلند تر است. ساختار سر و گردن و شانه ها بسیار قوی است. دستها و پاها هرکدام چهار انگشت دارند. ناخن ها قابل جمع شدن نیست. بطور کلی سر و یک چهارم قسمت جلویی بدن بزرگ و یک چهارم عقبی بدن لاغر است. در موقع راه رفتن، بر خلاف سگ سانان سر خود را پایین نگه می دارد و حالتی قوز مانند به خود می گیرد و مانند شتر دست و پای هر طرف بدن را باهم حرکت می دهد.

موها بلند و به نسبت خشن است. یال بلند و سیاه رنگی در ناحیۀ پشت گردن و روی ستون مهره ها تا ناحیۀ دم دارند. رنگ بدن خاکستری روشن تا خاکستری متمایل به زرد است و نوارهایی به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه بر روی آن دیده می شود. در حالت تدافعی، یال روی ستون فقرات و موهای دم را به صورت عمودی درمی آورد. وقتی کفتارها می جنگند، گلو و پاها را گاز می گیرند نه یال را. یال به عنوان یک وسیلۀ علامت دهی در تعاملات اجتماعی به کار می رود؛ در هنگام دیدار، کفتارها ناحیۀ پشتی جایی که یال واقع شده است را بررسی کرده و لیس می زنند. در ناحیۀ دم نیز غدد توسعه یافتۀ تولید بو وجود دارد. وزن بدن برای نرها بین ٢۶ تا ۴١ کیلوگرم و برای ماده ها بین ٢۶ تا ٣۴ کیلوگرم متغیر است. طول بدن به جز دم بین ١ تا یک و نیم متر، طول دم ٢۵ تا ٣۵ سانتی متر و ارتفاع بین ۶۶ تا ٧۵ سانتی متر می باشد. 

عادات و رفتارهای اجتماعی:

کفتارها معمولا در طول شب فعالیت نموده و در طول روز در لانه هایشان استراحت می کنند. ولی در مناطقی که از امنیت کافی برخوردار باشند در روز نیز قابل مشاهده هستند. اغلب به صورت یک جفت و در مواردی در گروه هایی بیشتر از چهار فرد زندگی می کنند. این گروه هیچ وقت بیشتر از یک مادۀ بالغ ندارد. توله ها در سن ۶ تا ١٢ ماهگی با مادر همراه شده و رفتارهای تهاجمی جهت یافتن غذا را یاد می گیرند. معمولا در غارها و حفره های طبیعی یا انسان ساخت ساکن می شوند.

در گذشته که تعداد کفتارها زیاد بوده است، در برخی از روستاها برای اینکه اجساد مردگان را از قبر بیرون نیاورند تا چند شب بر سر قبر آتش روشن می کرده اند. زمانیکه توسط سگها در تنگنا قرار می گیرند خود را به مردن می زنند، ولی به مجرد دور شدن سگها با آخرین سرعت فرار می کنند. یک کاراکال ممکن است بتواند یک کفتار نابالغ را از لاشه دور کند. رقیب ها درآسیای مرکزی می توانند پلنگ، گرگ، شغال، روباه معمولی و ترکمنی و کرکس باشند.

این حیوان قادر است مسافت طولانی را با حالتی شبیه یورتمه بدود. راه رفتنش صدادار است. رد کفتار را می توان از رد بزرگ دستها و در دنبال آن رد کوچک پاها که با انحنایی به طرف خارج است به آسانی تشخیص داد.

رژیم غذایی و رفتار یافتن غذا:

این حیوان از طیف گسترده ای از مهره داران، بی مهره گان، میوه ها و زباله های آلی انسانی تغذیه می کند. اطلاعات کمی از محل شکار و رفتار های شکار کفتار راه راه نسبت به دو گونۀ خالدار و قهوه ای وجود دارد. این گونه می تواند آبهای با کیفیت بسیار متفاوت را بنوشد؛ از آب تازه تا آب شور و سودا. اما همچنین ممکن است آب مورد نیاز خود را از میوه هایی مانند هندوانه تأمین کند.

آنها در مجموع بین ٧ تا ٢٧ کیلومتر (به طور متوسط ١٩ کیلومتر) در هر شب راه می روند. در حالیکه با سرعت ٢ تا ۴ کیلومتر در ساعت حرکت می کنند، توقف کرده و پای تنۀ درختان، بوته های متراکم، علفهای انبوه، گودالهای قدیمی و… را بررسی و جستجو می کنند. ظاهرأ می توانند محل درختهای میوه، سطل های زباله و دیگر محل هایی که  غذا وجود دارد را به خاطر بسپارند و همین طور دیده شده است که سمداران را به راحتی دنبال کرده و شکار می نمایند. همچنین می توانند محل هایی را که لاک پشت برای تابستان گذرانی و زمستان گذرانی در آن پنهان می شوند را پیدا کنند.

عمومأ عادت دارند مواد غذایی را ذخیره کنند؛ معمولأ کلکسیونی از استخوان در لانۀ این گونه وجود دارد. میزان استخوانهای موجود در لانه نشان دهندۀ میزان لاشۀ جمع آوری شده است. هر زمان که کفتار برای چندین شب به یک منبع غذایی یکسان مراجعه می کند، به شکل زیگزاگ در عرض راه می رود و مسیر مستقیمی را طی نمی کند. کفتار راه راه مدت زیادی را صرف بوکشیدن پای درختان و بوته ها می کند و عموما در تمام مدتی که راه را طی می کند سرش را به صورت عمودی نگه می دارد.

این حیوان در مقایسه با جثه اش از آروارۀ بسیار قوی برخوردار بوده و سیستم هضم بسیار قوی دارد.این سیستم دارای مایعات اسیدی مختلفی است و به او این امکان را می دهد که تمام شکار خود اعم از پوست، شاخ، دندان، استخوانها و حتی سم ها را بخورد و هضم کند. از آنجایی که لاشه خوار است سیستم گوارش آن با باکتری ها بسیار سازگار می باشد.

تولید مثل:

مراسم جفت یابی بین نرها وماده ها شامل بوکشیدن متقابل صورت، گردن و ناحیه تناسلی انجام می شود و احتمالأ در فصل زمستان صورت می گیرد.

در طبیعت، کفتار ها یک تا چهار توله (به طور متوسط ٣ توله) در یک سال، بعد از یک دورۀ ٩٠ تا ٩١روزه به دنیا می آورند. در زمان تولد توله ها کور به دنیا می آیند و مجرای گوششان بسته است. رنگی سفید متمایل به خاکستری با خط های سیاه واضح دارند. چشمها بعد از هفت یا هشت روز باز می شوند و دندانها در ٢١ روزگی جوانه می زنند. توله ها از ٣٠ روزگی می توانند گوشت هم بخورند. در اسارت، بعد از هشت هفته از شیر گرفته می شوند ولی در طبیعت دیده شده که تا 4-5 ماهگی شیر می خورند.

نر و ماده، هردو برای توله ها غذا می آورند. گزارشات مختلفی از سن بلوغ گزارش شده است. اغلب ماده ها در باغ وحش بین دو تا سه سالگی اولین زایمان خود را انجام می دهند ولی این مرحله در طبیعت در ١۵ ماهگی دیده شده است. به دلیل اینکه مطالعات درازمدتی در طبیعت روی گونه انجام نشده است، طول عمر فقط از اسارت گزارش گردیده که ٢٣ تا ٢۴ سال می باشد.

زیستگاه:

اکثر محدوده های پراکنش کفتار در زیستگاههای باز یا سرزمین هایی که کمتر دارای بوته های خاردار هستند واقع شده است. در شمال آفریقا، جنگل های باز و بوته ای و مناطق کوهستانی را ترجیح میدهند. در مرکز آسیا از ارتفاعات زیاد، بیشه زارهای متراکم و جنگل ها دوری می کنند و مناطق استپی، بیابانی را ترجیح میدهند و همچنین مناطق کوهستانی با بیشترین ارتفاع ٢٢۵٠ متر در ایران، ٢۵٠٠ متر در هند و٣٣٠٠ متر در پاکستان.

این حیوان قلمرو خود را توسط غدد بویی که در ناحیۀ دمش وجود دارد تعیین می کند. مقدار قلمرو بسیار متغیر است و تفاوت قابل تشخیص بین قلمرو نرها و ماده ها وجود ندارد. این مقدار بین ۴۴ تا ٧٢ کیلومتر مربع حدس زده شده است.

توزیع و پراکنش جهانی:

اطلاعات در مورد توزیع این گونه نشان دهندۀ آن است که اکثرأ در جمعیت های کوچک ایزوله شده، وجود دارند. پراکنش کفتار راه راه در بیشتر کشورهای آفریقایی، بیابانها، سراسر خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی می باشد.

کشورهایی که کفتار راه راه در آنها بومی است عبارتند از: ارمنستان، الجزایر، آذربایجان، بورکینوفاسو، چاد، کامرون، جیبوتی، مصر، اتیوپی، گرجستان، هند، ایران، عراق، فلسطین اشغالی، اردن، کنیا، لبنان، مالی، موریتانی، نپال، مراکش، نیجریه، عربستان سعودی، سنگال، تاجیکستان، تانزانیا، تونس، ترکیه، ترکمنستان، ازبکستان و یمن.

پراکنش در ایران: این گونه در اکثر مناطق ایران به جز مناطق خزری و آذربایجان گزارش شده است.

وضعیت فعلی گونه:

یک ارزیابی از اطلاعات منتشر شده نشان می دهد که کفتار راه راه هم اکنون در بسیاری از نقاط منقرض شده است و جمعیت هایی که به طور کلی در محدوده هایشان کاهش پیدا کرده اند. مهمترین دلیل برای این کاهش، کمبود منابع طبیعی و لاشه ها بعلت کاهش جمعیت دیگر گوشتخواران نظیر گرگ، یوزپلنگ، پلنگ، شیر، ببر و شکارهای آنها می باشد. علاوه بر این تراکم پایین جمعیت و محدودۀ خانگی بزرگ، احتمالأ شانس تکه تکه شدن جمعیت ها را در واحدهای کوچک غیرقابل زیست افزایش می دهد. 

کفتار راه راه ترسهای خرافی زیادی را تداعی می کند. متأسفانه در کشور ما به علت کمبود اطلاعات پیرامون کفتار و عدم شناخت مردم از این گونه و عادات و رفتار آن، شایعات واهی و ترس بی دلیل در مورد این جانور وجود دارد که آدم خواری، بچه دزدی و خون آشام بودن از آن جمله است. این قبیل ترسها و آگاهی های بی مورد سبب شده است که اکثر مردم کشورمان نسبت به این حیوان رفتار نامناسب و کینه توزانه ای داشته باشند. به علاوه این حیوان به طور گسترده جهت داروهای تقویت قوای جنسی مورد سوء استفاده قرار گرفته است و همین طور استفاده برای درمانهای سنتی، دعانویسی، کشتن به دلیل مظنون بودن جهت آسیب زدن به محصولات کشاورزی و… .  کفتار راه راه به طور گسترده ای از طریق مسمومیت، تلۀ طعمه، گودال یا با کمک سگها کشته می شوند.

یک تخمین کلی از جمعیت کفتارهای راه راه در سراسر جهان، اندازه ای بین ۵٠٠٠ تا ١۴٠٠٠ فرد می باشد؛ اما به دلیل خرد شدن جمعیت ها در جهان اندازۀ واقعی تکه های جمعیتی ناشناخته است و به دلیل از بین رفتن زیستگاهها و کاهش جمعیتی که در حال وقوع است نشان میدهد که جمعیت کمتر از ١٠٠٠٠ فرد باشد.

بر اساس طبقه بندی IUCN برای کفتار وضعیت در معرض تهدید (NT) تعیین گردیده است. گونۀ کفتار راه راه تنها عضو خانوادۀ کفتارسانان در ایران می باشد که متأسفانه در اکثر مناطق با کاهش جمعیت روبرو است.

تهدیدات:

علاوه بر مواردی که در مورد خرافات موجود ذکر شد و کاهش جمعیت کفتار به دست انسان، تصادفات جاده ای، مسمومیت توسط کشاورزان، شکار شدن و تخریب غارهایی که در آنها سکونت دارند را هم می توان اضافه نمود ولی می توان گفت که کفتار در ایران دشمن طبیعی خاصی ندارند و گاهی ممکن است توسط پلنگ شکار می شوند.

حفاظت:

متأسفانه به دلیل دانش اندکی که در مورد بیولوژی، رفتارشناسی و… این حیوان وجود دارد و عدم وجود اطلاعات از فراوانی و پویایی جمعیت آنها، تصمیمات حفاظتی خاصی انجام نگرفته است. بنابراین مطالعه در این زمینه بسیار لازم و ضروری می باشد.

چرا کفتارها برای ما اهمیت دارند؟

کفتار در رأس هرم غذایی می باشد. این گونه در طبیعت از ارزش بالایی برخوردار است زیرا:

• با جمع آوری و جابجا کردن لاشه های موجود در طبیعت و انتقال آنها به داخل لانۀ خویش و تغذیه از آن، امکان شیوع بیماری های مسری را به کمترین میزان خود کاهش می دهند.
• کفتار نقش کلیدی در کنترل آلودگی و پاکسازی محیط زیست دارد.
• فقدان آن در طبیعت می تواند توازن و تعادل اکولوژیکی اکوسیستم را برهم زند.

رؤیت این گونه در هر منطقه ای می تواند نوید دهندۀ آیندۀ روشن برای تمامی گونه های جانوری موجود در منطقه و حتی اکوسیستم موجود در آنجا به شمار می رود، چرا که در واقع حضور این گونه معرف بهبود روابط طعمه و طعمه خواری در اکوسیستم و به تعبیری برقراری نسبی توازن اکولوژیک در منطقه می تواند باشد.

منابع:

ویکیپدیا فارسی

وبسایت انجمن یوزپلنگ ایران

نوشته کفتار اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

 جثه اش کوچک‌تر از روباه معمولی، ولی گوش‌ها به نسبت بزرگ‌تر است. رنگ پشت گوش‌ها برخلاف روباه معمولی سیاه نیست و غالباً به رنگ پشت بدن و یا زرد متمایل به نارنجی است. موها بسیار نرم و متراکم، رنگ پشت خاکستری متمایل به زرد، رنگ موهای دم زرد متمایل به قهوه‌ای و انتهای آن سفید است. دست و پا کوتاه‌تر از روباه معمولی است. در بین پنجه‌های دست و پا موهای بلندی وجود دارد.

وجود یک لایه ضخیم و پهن خز در کف پنجه دست و پا با موهای ضخیم و بلند باعث شده نیروی وزن در واحد سطح وسیع تری گسترده شود و پنجه ها بسیار کمتر در ماسه های نرم فرو رود. همچنین این لایه از سوختن پنجه ها در هنگام راه رفتن بر روی ماسه های داغ جلوگیری میکند. وزن کم که حداکثر به ۲ کیلوگرم میرسد و پنجه های پهن امکان حرکت برق آسا و سریع بر روی ماسه ها را فراهم میکند. روباه شنی میتواند در هنگام دویدن به صورت برق آسا جهت حرکت خود را تغییر دهد.

رنگ بدن کرم و خاکستری است که استتار را برای روباه در مناطق بیابانی فراهم میکند.گوشهای روباه شنی از روباه معمولی بزرگتر است. این گوشهای پهن و بزرگ ابزاری همچون بادگیر است و به خنک شدن بدن روباه در گرما کمک میکند همچنین قابلیت شنوایی بسیار قوی تر از سایر سگ سانان برای این روباه ایجاد میکند. روباه‌ شنی در لانه ای که حفر می‌کند، زندگی می‌کند.

برخی از روباهان زمین را برای لانه خود می‌‌کنند. روباهان دیگر ممکن است از لانه‌های آماده جانوران دیگر سود جویند یا ممکن است زیر بوته‌ها یا در شکاف درخت ‌های کهنسال بسر ببرند. روباهان بیابانی شبکه هائی از تونل‌ها زیر شن‌ها می‌‌کنند. لانه آنها حتی در گرمترین هوا خنک باقی می‌‌ماند. روباه‌ها بسیار زیرک هستند، لانه‌های آنها به طور معمول چند دهانه دارد. کاربرد این دهانه‌ها برای در اختیار داشتن چند مسیر فرار، برای گریز از دست دشمنان است. معمولا در اطراف لانه، دالان‌های دیگری نیز حفر می‌کنند تا در هنگام احساس خطر بتوانند در این دالان‌ها مخفی بشوند. این دالان‌ها نیز ممکن است در سمت دیگر دهلیز راه خروجی برای فرار داشته باشند.

سالی یک بار روباه ماده دو تا دوازده توله می‌‌ زاید. مادر از توله در حدود دو ماه پرستاری می‌‌کند. پدر نیز کمک به نگهداری توله‌ها می‌‌نماید. در حالی که توله‌ها هنوز خیلی کوچک هستند روباه نر لانه را ترک می‌‌گوید و شکار را برای مادر به لانه می‌‌آورد. کمی بعد پدر ومادر هردو برای تغذیه توله‌ها به شکار می‌‌روند. توله‌های روباه بازیگوش هستند. برای تمرین شکار نیز پدر ومادر شکار هائی به لانه می‌‌آورند. چون توله روباه شش ماهه شد لانه را برای جستجوی خوراک ترک می‌‌گویند.

طول سر و تنه ۴۰ تا ۵۲ سانتی‌متر، دم ۲۵ تا ۳۵ سانتی‌متر، ارتفاع ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر، وزن ۲ تا چهار کیلوگرم.

زیستگاهش مناطق بیابانی و استپی است. از شمال آفریقا تا افغانستان دیده شده اند.  در مناطق حاشیه کویر مرکزی، سیستان و بلوچستان، فارس، خوزستان، بندرعباس و احتمالاً جزیره قشم زندگی می‌کند (روباه‌های جزیره قشم از نظر شکل ظاهری با سایر روباه‌ها متفاوتند. برخی شبیه روباه معمولی و برخی نیز شباهت‌هایی به روباه شنی دارند. تاکنون هیچ‌گونه مطالعه‌ای در مورد روباه‌های جزیره قشم صورت نگرفته است).

این گونه معمولا شبگرد است و در روز دیده نمی‌شود. به صورت انفرادی و گاهی در دسته‌های کوچک زندگی می‌کند. از مواد حیوانی نظیر سوسک، جوندگان کوچک، خزندگان، حشرات، لاشه حیوانات و مواد گیاهی نظیر برگ، دانه‌های آب‌دار و صیفی‌جات تغذیه می‌کند (در منطقه رباط پشت بادام یزد تعدادی روباه شنی در حال خوردن هندوانه مشاهده گردید). سایر خصوصیات و عادات این روباه شبیه روباه معمولی است. طول عمر در اسارت شش سال و نیم است.

به علت زندگی در مناطق بیابانی و دور از دسترس، خطر چندانی نسل این حیوان را تهدید نمی‌کند. دشمن طبیعی آن گوشتخواران بزرگتر نظیر گرگ، کفتار و سگ است. در سال‌های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ اکثر روباه‌های شنی پارک ملی کویر به علت نامشخصی که احتمالاً طعمه‌های مسموم کار گذاشته شده توسط دامداران برای کشتن گرگ‌ها بوده است نابود شدند. شکارچیان گاهی روباهان را برای پوست پرمو و نرمشان به دام می‌‌اندازند.

منبع: ویکیپدیا فارسی، سایت کویرها و بیابانهای ایران

نوشته روباه شنی اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

مشخصات جسمی:

این پلنگ در اکثر نقاط ایران یافت می‌شود اما اندازه‌ها و رنگ آن‌ها با هم تفاوت قابل توجهی دارند. به طور کلی طول بدن پلنگ‌های بالغ به ۱۶۰ و گاهی تا ۱۸۰ سانتی‌متر می‌رسد و طول دم آن‌ها ۱۱۰ سانتی‌متر است. وزن این پلنگ هم تا ۹۰ کیلوگرم و ارتفاع آن تا شانه تا ۷۵ سانتی‌متر می‌رسد.

جمعیت:

شمار پلنگ‌های ایرانی بالغ در سراسر کشورهای محل زیست آن کمتر از ۸۷۱ تا ۱۲۹۰ قلاده برآورد می‌شود. تازه‌ترین برآوردهای ملی به این شرح است: ۵۵۰ تا ۸۵۰ در ایران، ۲۰۰ تا ۳۰۰ در افغانستان، ۷۸ تا ۹۰ در ترکمنستان، حداکثر ۱۰ تا ۱۳ در ارمنستان، حداکثر ۱۰ تا ۱۳ در آذربایجان، ۳ تا ۴ در قراباغ، حداکثر ۵ در گرجستان، حداکثر ۱۰ در قفقاز شمالی فدراسیون روسیه و حداکثر ۵ قلاده در ترکیه.

ایران مهمترین زیستگاه پلنگ در خاورمیانه است و جمعیت مناسب پلنگ در این کشور امکان بقای گروه‌های کوچک این حیوان در قفقاز، شرق ترکیه و احتمالاً ترکمنستان را از راه مهاجرت‌های بین‌مرزی افزایش می‌دهد. با این حال تراکم جمعیتی پلنگ در ایران بسیار پایین است و ۰٫۰۶ تا ۰٫۱ قلاده در هر ۱۰۰ کیلومترمربع برآورد می‌شود.

وضعیت حفاظتی:

اصلی‌ترین تهدید پیش‌روی بقای این حیوان جداشدن زیستگاه‌ها و قطع ارتباط ژنتیکی گروه‌های مختلف این حیوان است که معمولاً به تشکیل گروه‌های بسیار کوچک منجر شده‌است. به‌طوری‌که در همه قلمرو زیستی این حیوان هیچ گروه جمعیتی وجود ندارد که دربرگیرنده بیش از ۱۰۰ پلنگ بالغ باشد.

کاهش طعمه بر اثر شکار انسان‌ها، گسترش زیربنایی، مزاحمت‌های انسانی و از میان رفتن زیستگاه (شامل چیدن گیاهان و قارچ‌های خوراکی، ساخت معدن، جاده‌سازی، جنگل‌زدایی، آتش‌سوزی و چرای دام) عواملی‌ست که منجر به تکه‌تکه‌شدن زیستگاه‌های حیوان شده‌است. بحران اقتصادی پس از فروپاشی شوروی و کاهش نظارت بر مناطق حفاظت‌شده باعث شد تا با شکار بی‌رویه حیوانات سم‌دار در آسیای میانه و قفقاز و همچنین فعالیت‌های اقتصادی در نواحی محل زندگی پلنگ جمعیت انواع بز کوهی، گوسفند وحشی، مرال، شوکا که طعمه‌های اصلی پلنگ می‌باشند، به شدت کاهش پیدا کند و این امر تأثیر منفی بر جمعیت این حیوان بگذارد. گراز تنها شکار پلنگ است که جمعیت آن در سال‌های اخیر کاهش چندانی نداشته‌است.

شکار مستقیم این حیوان ممکن است به‌عنوان تروفه (شکار افتخاری)، برای فروش پوست (به ویژه در افغانستان)، تیراندازی برای حفاظت از حیوانات خانگی (به ویژه در ایران و ترکمنستان) و کشتن به محض مشاهده (بیشتر در قفقاز و شرق ترکیه) صورت گیرد. این موارد شایع نیست ولی با توجه به جمعیت کوچک این حیوان تأثیر قابل توجهی بر ادامه حیات گروه‌های کوچک این حیوان دارد. به‌ویژه در قفقاز که پلنگ‌ها در تعدادی ناچیز در مناطقی گسترده پراکنده‌اند و از بین رفتن حتی یک عدد از آن‌ها ثبات جمعیتی را برهم می‌زند، به همین دلیل حتی در مناطقی که از نظر شکار غنی هستند، همچون جنوب ارمنستان، تعداد واقعی پلنگ‌ها بسیار کمتر از چیزی است که با توجه به تعداد حیوانات شکار آن می‌توان حدس زد.

در تهران در سال ۱۹۹۸ یک انجمن غیر دولتی به نام «انجمن حفاظت از پلنگ ایرانی» ایجاد شده که کوشش‌هایی را در این زمینه انجام می‌دهد.

جریمه شکار در ایران:

در ۳ خرداد ۱۳۹۴ بهای شکار و صید پلنگ ایرانی از ۵ میلیون تومان به ۸۰ میلیون تومان افزایش یافت.

طعمه:

غذای پلنگ با توجه به منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کند متفاوت است. بخش عمده رژیم غذایی پلنگ ایرانی از شکار سم‌داران میان‌جثه همچون بز کوهی (کل و بز)، انواع گوزن به ویژه مرال، گوسفند وحشی (قوچ و میش)، انواع غزال به ویژه آهوی گواتردار ایرانی، و گراز تأمین می‌شود. در کنار آن از شکارهای کوچک‌تری نظیر موش، خرگوش و تشی و گوشتخواران کوچک‌تر مانند روباه و شغال در کنار انواع پرندگان و خزندگان طعمه او می‌گردند. در ایران شکار اصلی این جانور کل و بز است و محل زندگی پلنگ نیز تا حد زیادی با محل زندگی کل و بز همسانی دارد.

ویکی پدیا

نوشته پلنگ ایرانی اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

نام انگلیسی : Great Black-headed Gull

نام فرانسوی : Goeland ichthyaete

نام علمی (لاتین) : Larus ichthyaetus

چطور پیدایش کنیم :

اندازه کاکایی سرسیاه بزرگ تقریبا 67 سانتی‌تر است (هم اندازه کاکایی پشت سیاه بزرگ) ؛ پرنده بالغ در تابستان به وسیله اندازه بسیار بزرگ ، سر سیاه و سفیدی زیاد روی بال‌هایش به آسانی شناخته می شود .

بدنه خاکستری رنگ و سطح شکمی سفیدی دارد ، پاهایش سبز است و در انتهای منقار نارنجی رنگ آن یک نوار سیاه  نزدیک توک دیده می شود، شاهپرهای اولیه سفیدش که در نزدیکی انتهای بال نوار سیاهی دارد .

کاکایی سرسیاه بزرگ در زمستانها لکه سیاهی در پشت چشم هایش دیده می شود. همچنین روی تنه و بال ها خاکستری، سر سفید و همواره حلقه دور چشم ها سفید و براق است.

پرنده نابالغ،  به کمک نوار سیاه و پهن در انتهای دم سفید و طرح منقارش تشخیص داده می شود .

در اولین زمستان پرو بال خاکستری مایل به قهوه ای، سر و سینه، شکم، دم و دمگاه سفید دیده می شود که در پرهای دم نوار پهن سیاهی دیده می شود. لکه سیاه پشت این پرنده، آشکار دیده شده و پاهایش به رنگ زرد خاکستری است.

کاکایی بزرگ پرنده‌ای است درنده‌خو و اغلب انگل کاکایی‌های دیگر می باشد .!

صدای پرنده:

صدای کاکایی عمیق و شیهه مانند است و به صورت کرآ-آه- کرآ-آه  kra-ah-kra-ahمی باشد:

زیستگاه :

سواحل دریا ، مرداب‌های ساحلی و دریاچه‌های شور . به ندرت در حوالی آبهای شیرین (دریاچه های داخلی) دیده می شود .

پراکندگی :

کاکایی بزرگ پرنده‌ای است که زمستان‌ها فراوان است و در تابستان می توان تعداد قابل توجه‌ای از این پرنده زیبا را در جزیره ام‌الگرم از استان بوشهر مشاهده کرده ، در جزایر خارکو، نخیلو، خان و ام‌الگرم بوشهر و جزیره قشم تخم گذاری می‌کنند .!

نگارش یافته توسط پرندگان ایران

نوشته کاکایی سرسیاه بزرگ اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

در میان جانوران غول پیکر روی زمین، بلند قدترین و یکی از عجایب موجودات است. درازی فوق العاده گردن و پاهایش که هیچگونه تناسبی با تنه اش ندارد و بلندی قدش که از 6 متر تجاوز می کند سیمایی ناموزون و استثنایی به او می بخشد بعلاوه چنین به نظر می آید که این لندهور گردن دراز، هر قسمت از بدنش را از یک جانور دیگر عاریه گرفته است مثلاٌ تنه اش به اسب، گردنش به شتر، پاهایش به بز کوهی، شاخک هایش به گاو وحشی، و گوش هایش به الاغ شباهت دارد و پوست بدنش از پشم کوتاهی پوشیده شده با نقش پوست پلنگی و بنابراین به پلنگ هم بی شباهت نیست به همین جهت در قدیم آن را شترگاوپلنگ هم نامیده اند و از قرنها پیش همواره به عنوان یکی از حیرت انگیزترین اعجوبه های طبیعت مورد بحث و توجه بوده است.

موطن کنونی زرافه افریقاست و در بخش اعظم این قاره از چاد تا اتیوپی و سودان و کنیا و از کنگو تا آنگولا و موزامبیک و افریقای جنوبی یافت می شود. جانوری است گیاهخوار که معمولاٌ به خاطر قد بلند و گردن درازش به راحتی از برگ درختان تغذیه می کند و بخصوص به برگ درختان آکاسیا علاقه فراوان دارد از این رو بیشتر در مناطق جلگه ای پر درخت و بیشه های سر سبز و پیرامون آبگیرها زندگی می کند.

در قرن گذشته تعداد زرافه های افریقا بسیار زیادتر از امروز بود اما هر اندازه تمدن گسترش می یابد و جنگل ها و دشت ها به شهر ها و شهرک ها و مناطق کشاورزی و صنعتی تغییر شکل می دهد قلمرو حیات وحش محدوتر می شود و شمار جانوران وحشی کاهش می یابد که طبعاٌ زرافه نیز از این سرنوشت غم انگیز مصون نمانده است با وجود این در سالهای اخیر بعضی کشورهای افریقایی زرافه ها را تحت حمایت گرفته و دست اندازی به مناطق زیست آنها را ممنوع اعلام کرده اند به این امید که نسل این حیوان منحصر به فرد از زوال نجات یابد.

خصوصیات

پژوهشهای جانورشناسان نشان می دهد که زرافه ها در گذشته بزرگتر بوده اند و در مناطقی به جز قاره افریقا نیز وجود داشتند. مثلاٌ در شمال و شرق هندوستان و نواحی مالزی فسیلهایی از نوعی زرافه آسیایی کشف شده که بلندی قدش به 8 تا 10 متر و بیش از دو تن وزن داشته است در حالی که زرافه های کنونی افریقا بین یک تا یک و نیم تن وزن دارند و جنس ماده این حیوان معمولاٌ کوچکتر و کوتاهتر از جنس نر است. بدینگونه نسل زرافه های غول آسای آسیایی به کلی از میان رفته است که این نابودی را ناشی از نامساعد بودن محیط زیست حیوان می توان دانست.

از قرن گذشته که پژوهش های علمی در باره زرافه پیگیری شده، اندام شناسی این حیوان معماهایی را برای دانشمندان مطرح کرده است، مثلاٌ تعداد مهره های اسکلت زرافه بیش از پستانداران دیگر نیست اما گردن دراز او را با دو متر طول روی تنه اش نگه می دارد آن هم به شکل مایل! همچنین استخوان های پاهای او شبیه جانوران گیاهخوار دیگر نظیر اسب، آهو، بز کوهی و شتر است اما این استخوان ها به صورتی شگفت آور طویل هستند و در نتیجه پاهای دراز و باریکی را با طول نزدیک به دو متر به وجود می آورند.  این پاها به سمی شبیه سم الاغ یا اسب که در وسط شکافی دارد، ختم می شوند. بیش از یک تن وزن زرافه روی این پاهای دراز و باریک و سم های نسبتاٌ کوچک تکیه می کند. از این هم عجیب تر زرافه با هیکل یک تنی و آن پاهای بلند و باریک یکی از سریع السیرترین جانوران است و هنگامی که به سرعت یورتمه می رود سرعتش به 50 کیلو متر در ساعت می رسد که در میان جانوران تیز تک یک رکورد قابل توجه است.

از خصوصیات جالب دیگر زرافه دید بسیار تیز و زبان دراز و پرقدرت اوست که هر دو فوق العاده برایش کارساز هستند. این حیوان به خاطر بلندی قد همچون یک برج دیده بانی بر گستره محیط زیست خود مسلط است و با نگاه تیزبینی که دارد کوچکترین خطر و حرکتی مشکوک را در فواصل دور شناسایی می کند و برای رویارویی با آن واکنش نشان می دهد. بدینگونه حتی جانوران دیگری که در پیرامون او زندگی می کنند از قدرت تیزبینی این دیده بان مراقب سود می برند و با فرار به موقع یا پنهان شدن در جاهای امن از خطر ناگهانی جانوران درنده مصون می مانند.

اما زبان دراز زرافه که سیاهرنگ است و نیم متر طول دارد تنها یک زبان معمولی نیست بلکه یک اندام همه کاره است که به جای دست و چنگال برای گرفتن و کندن برگ درختان و فرو بردن آنها به دهان و بسیاری کارهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد و انعطاف پذیری و قدرت عضلانی آن در کمتر حیوان دیگری دیده می شود.

رفتار زرافه

زرافه ها معمولاٌ زندگی دسته جمعی دارند و در دسته های 5 تا 12 تایی و حتی 20 تایی زندگی می کنند هنگام چرای روزانه غالباٌ زرافه های ماده و بچه هایشان با هم و نرها جداگانه دیده می شوند اما در فصل جفت گیری این ترتیب به هم می خورد و بر سر تصاحب زرافه های ماده میان نرهای رقیب درگیری پیش می آید جنگ زرافه ها بسیار تماشایی است دو زرافه نر برای جنگ با هم ابتدا پاهای دراز و باریکشان را با فاصله بیشتری از یکدیگر قرار می دهند تا هنگام زد و خورد تعادلشان را از دست ندهند. سپس جنگ آغاز می شود و زرافه ها گردن های درازشان را به هم پیچ و تاب می دهند و هر یک می کوشد با شاخک هایی که روی پیشانی دارد به پیشانی حریف ضربه بزند و گاه این ضربه ها شدید و خطرناک است و یکی از دو زرافه زخمی می شود یا تعادل خود را از دست می دهد و به زمین می خورد که به منزله شکست نهایی است اما زرافه پیروز دیگر مزاحمتی برای حریف مغلوب ایجاد نمی کند و مبارزه به همین جا پایان می گیرد.

روی هم رفته زرافه ها جانورانی بی آزار و صلح جو هستند و با حیوانات دیگر همزیستی مسالمت آمیز دارند مگر اینکه مورد تعرض قرار گیرند که در این صورت با تمام قوا از خود دفاع می کنند و مؤثرترین حربه آنها هم فرار است چون با سرعت 50 کیلومتر در ساعت می توانند خود را از گزند مهاجم برهانند با وجود این اگر حمله مهاجم غافلگیرکننده باشد زرافه ها حربه تدافعی دیگری هم دارند و آن لگد پراکنی با پاهای جلوی به سوی دشمن است که اغلب مؤثر واقع می شود و مهاجم را از ادامه تعرض باز می دارد.

دشمنان زرافه

خطرناک ترین دشمن دیرینه زرافه سلطان جنگل یا شیر است که برق آسا حمله می کند و قربانی غول پیکر خود را می درد و از پا در می آورد . معمولاٌ خطر چنین حمله ای هنگامی پیش می آید که زرافه ها برای آشامیدن آب به آبگیر یا چشمه منطقه می روند. مشکل ترین کار زرافه آشامیدن آب است چون این چارپای لندهور برای اینکه پوزه بلندش را از ارتفاع 6 متری به سطح آب برساند ناگزیر است پاهای درازش را تا حداکثر ممکن از هم باز کند و گردنش را به سوی پایین خم کند و همین حالت یک وضع آسیب پذیری برای او به وجود می آورد و شیر که در گوشه ای در کمین است از این فرصت استفاده می کند و با یک حمله برق آسا خود را به طعمه اش می رساند و با از هم دریدن زرافه شکمی از عزا در می آورد. شیرها اغلب به زرافه های کوچک و کم سن و سال حمله می کنند و گاه میان آنها و زرافه های بزرگسال جنگی خونین در می گیرد که برای هر دو طرف تلفاتی در بر دارد.

و آخرین نکته درباره زرافه اینکه بچه این حیوان هنگام تولد در حدود 2 متر قد دارد و دوران شیرخوارگی او فقط یک ماه طول می کشد و پس از آن چرا را فرا می گیرد و به سرعت رشد می کند. دوران حاملگی زرافه ماده نیز در میان جانوران دارای نوعی رکورد و این بار از نظر درازی مدت است زیرا 445 روز طول می کشد.

منبع:

DK multi media

نوشته زرافه اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

  انگلیسی : Ortolan bunting

نام علمی (لاتین) : Embriza Hortulana

چطور پیدایش کنیم :

اندازه اش تقریبا 16 سانتی متر است. با سطح شکمی نخودی مایل به صورتی و گلوی زرد از زرده پره ‌های دیگر مشخص می‌شود. سر و سینه سبز زیتونی کمرنگ، گلوی زرد کمرنگ، و نوار شرابی زیتونی دارد. از نزدیک، حلقه چشمی نازک سفید زرد و منقار صورتی آن دیده م‍ی‌شود. روی تنه اش رگه رگه و سطح پشتی قهوه‌‌ای با رگه‌های سیاه دارد.

لبه شاه پره های بال سیاه قهوه ای است که در انتها به رنگ بلوطی روشن مایل به قهوه ای یا با حاشیه زاویه دار به رنگ کرم نخودی دیده می شود.

در پرنده نر زیر تنه نخودی مایل به بلوطی است و سر و سینه خاکستری سبز و گلو زرد رنگ است.

 پرنده ماده کمرنگ‌تر است و سرش چندان سبز نیست و رگه‌های تیره و ریز روی سینه‌اش دیده می‌شود و گلوی نخودی کم رنگی دارد.

 پرنده نابالغ قهوه‌ای‌تر و در سطح شکمی رگه رگه است ولی حلقه چشمی زرد و منقار صورتی، آن مشخص می‌سازد.

صدای پرنده:

صدای زرده پر سر زیتونی شبیه زرد پره لیمویی است و به صورت: ته سی – ته سی – ته سی – ته سی – تریل – تریل – تریل ( tsee-tsee-tsee-tsee-trill-trill-trill)است. بشوید

زیستگاه :

در مناطق کوهستانی باز مناطق کم ارتفاع، اراضی پست سنگلاخی و یا تپه ماهوری بدون پوشش گیاهی با درختات پراکنده و درختچه های کوتاه، باغها و بوته‌زارها به سر می برد.

به صورت عبوری در مناطق نیمه بیابانی نیز دیده می شود.

در زیر علفها،  روی زمین و یا نزدیک به زمین در کشتزارها و یا در بین علفها لانه‌سازی می‌کند.

پراکندگی:

تابستان‌ها نسبتاً فراوان است و به صورت مهاجر عبوری در همه جای ایران دیده می‌شود.

نگارش یافته توسط پرندگان ایران

نوشته زرده ‌پره سر زیتونی اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

نام انگلیسی : Shore Lark

نام علمی (لاتین) : Eremophila alpestris

اندازه چکاوک شاخ دار 17 سانتی متر است ؛ با گلو و صورت زرد کمرنگ ، گونه ها و نوار سینه ای سیاه و مشخص ، از همه چکاوک های دیگر به آسانی تشخیص داده می شود . سطح پشتی قهوه ای مایل به صورتی و سطح شکمی آن تقریبا سفید است .

چکاوک شاخدار نر ؛ یک نوار سیاه عرضی روی تارک و یک جفت ” شاخ پر ” کوچک سیاه رنگ روی سر دارد . سر پرنده ماده سیاهی کمتری دارد . پرنده نابالغ به نظر خال خال و تیره رنگ می آید . نشانه های سر پرنده بالغ در زمستان تا حدی محو می شود .

این پرنده در در مناطق باز و کم ارتفاع زندگی می کند.

زیستگاه :

تابستان ها در مناطق کوهستانی مرتفع و بایر و زمستان ها در مناطق کم ارتفاع تر دیده می شود . روی زمین و در بین سنگ ها آشیانه می سازد .

در آشیانه اش بین 2 تا 5 تخم می گذارد و معمولا از دانه های کوچک و حشرات تغذیه می کند.

صدای پرنده:

چکاوک شاخدار معمولا هنگام پرواز کردن آواز می خواند

پراکندگی :

به طور کلی چکاوک شاخدار از جمله پرندگان بومی ایران و از پراکندگی فراوانی برخوردار است .

نوشته شده توسط پرندگان ایران

نوشته چکاوک شاخ دار اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

لاتین : Falco Naumanni

اندازه این پرنده 27-33 سانتی‌متر است و طول بالهای باز آن 63-72 سانتی متر می شود ؛ این پرنده شبیه دلیجه ولی کوچکتر و رنگش روشن‌تر است، دم و بالهایش نیز کوتاهتر از دلیجه است.  رفتار جسورانه‌تر ، سر و صدای زیادتر و آشیانه ساختن دسته‌جمعی ، آن را از دلیجه متمایز می سازد . پرواز آن نرم‌تر از پرواز دلیجه و دمش باریک‌تر است ( بخصوص در قاعده ) .  به ندرت درجا بال‌می زند ، ولی اغلب بالباز روی می کند ، پرنده نــر در سطح پشتی به رنگ بلوطی خوشرنگ ، بدون خال و لکه و سر و دم آن آبی‌تر از دلیجه نــر است . ماده و نابالغ این پرنده ، شباهت بیستری به ماده و نابالغ دلیجه دارند . در حال پرواز سطح زیرین بال‌ها و دم خیلی کمرنگ است ، با لبه سیاه و در سطح پشتی لکه کبود‌رنگ بزرگ روی شاهپرهای ثانوی بال دیده می شود . دلیجه کوچک ناخن‌هایش سفید است ( نام قدیمی : دلیجه ناخن سفید ) ولی ناخن‌های دلیجه سیاه می باشد ( نام قدیمی : دلیجه ناخن سیاه ) . دلیجه کوچک معمولا از حشرات در حال پرواز تغذیه می کند.

زیستگاه :

اغلب در ساختمان‌های متروک ، دره‌های تنگ و سنگی، شکاف درختان و امثال آن دیده می شود . ولی معمولا در فضاهای باز به شکار می پردازد . به صورت دسته‌جمعی در سوراخ دیوار‌های بلند ، پشت بام‌ها و شکاف صخره‌ها همراه با کبوترها و گنجشک‌ها ، لانه‌سازی و زادوولد می کند .

در فصل تولید مثل بین 3-6 تخم می گذارد. ماننده سایر شاهین ها آشیانه دلیجه کوچک هیچگونه ساختاری ندارد و فقط شکاف ها را برای آشیانه بر می گزیند بدون اینکه عملیات ساختمانی روی آن انجام دهد.

صدای پرنده:

برخلاف دلیجه که  kee-kee-kee. صدای دلیجه کوچک به این صورت است: chay-chay-chay

پراکندگی :

دلیجه کوچک از جمله پرندگانی ست که تابستان‌ها از پراکندگی فراوانی برخوردار بوده و اما در حال حاضر اطلاع دقیقی از وضعیت تعداد و پراکندگی این پرنده با شکوه در دست نیست.

اما علاقمندان می تواند تعدادی از این پرنده را در این فصل در پارک نیاوران تهران مشاهده کنند.

نگارش یافته توسط پرندگان ایران    

نوشته دلیجه کوچک اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.

نام انگلیسی : Shikra

نام لاتین : Accipiter badius

پیغوی کوچک، یکی از کوچکترین پرنده های شکاری و از خانواده قوش ها است. نر و ماده آن شبیه به هم هستند اما جنس ماده بزرگتر است، اندازه جنس نر 29 سانتی‌متر ، و ماده  آن 33 سانتی‌متر ؛ پرنده نر خیلی شبیه نر پیغو ، ولی کوچکتر و رنگ خاکستری سطح پشتی آن کمرنگ‌تر است . بالهای کوتاه و دمی بلند دارد. طرفین سر و گردنش خاکستری کمرنگ است و گاهی در ناحیه گردنش طوق مشخص و کمرنگی مشاهده می شود . چهار یا پنج نوار پهن قهوه‌ای رنگ دارد که این نوارها روی شاهپرهای وسطی دم امتداد پیدا نمی کند . چانه و گلویش سفید یا نخودی است و معمولا اثری از رنگ خاکستری دارد . سطح شکمی آن خرمایی رنگ است و روی‌هم‌رفته کمرنگ‌تر از سطح شکمی سایر پیغوها می باشد . پرنده ماده در سطح پشتی قهوه‌ای‌تر است و روی شاهپرهای وسطی دم آن اثری از راهراه عرضی مشاهده می شود .  مانند سایر پرنده های شکاری شکار می کند، بطور غافلگیرانه از روی درختی که خود را روی آن پنهان کرده به سرعت به سمت طعمه حمله ور می شود.

  زیستگاه :

جنگل‌های تنک و زمین های زراعتی با درخت‌های پراکنده را ترجیح می دهد و معمولا در جنگل‌های انبوه و یا مناطق باز و بیابانی دیده نمی شود . پیغوی کوچک روی درخت آشیانه می سازد . هر سال یک آشیانه جدید می سازد.

صدای پرنده:

پیغوی کوچک صدای بسیار واضح و مشخصی دارد که می گوید : “پیغو… پیغو…”

پراکندگی :

به‌طور کلی پیغوی کوچک در گذشته نچندان دور و در فصل تابستان‌ نسبتا فراوان بوده است . و اما در حال حاضر از پراکندگی چندانی برخوردار نیست ، پرنده‌ای است نادر ، اما هنوز هم تعداد قابل توجه‌ای از آنها را می توان در شمال شرقی تا شمال غربی ایران در حوالی سرخس و استان خراسان تا ناحیه خزری و یا آنکه در استان سیستان مشاهده کرد .

نگارش یافته توسط پرندگان ایران

نوشته پیغوی کوچک اولین بار در کانون گردشگران جوان ایران پدیدار شد.